De waardigheid, mijn wakend oog
Niet de stilste dichter van God

Denken als een vriend
van de mensen, dat is de inhoud
van geloof, mijn gelovig zijn -

want wie heeft mij dit leven geschonken,
in mij de geest gewekt?
Is het juist om zo radicaal

te lachen, gieren, brullen om
wie zeggen waarachtig gelovig te zijn?
Zoals de vogel hier over de kruinen vliegt

is al wat leeft niets dan te respecteren, -
en schurkachtige mensen
die het licht van vrouwen doven, -

ik kijk met traan, met pijn en schaamte,
door ontij verscheurd,
gaat elk mens wel de weg die hij gaan kan?

Ik ken mijn afgelegde, soms droevige weg, maar zie
niet om in wrok want als je lang genoeg aan de steile oever
zit, drijven de lijken van je vijanden voorbij.


[© MN, ‘Het behoud van verwantschap’ in het teruggeven van het eigen leven. Geschreven naar aanleiding van een korte tv-impressie over het meest ondenkbare levenslot van miljoenen jonge meisjes in India, die, levend in minder dan een varkenskot, beroofd zijn van hun eer en onder dreiging van mishandeling prostitué zijn.

Afbeelding: van de Iraakse kunstenaar Vian Sora, “Woman in time”.]

Een man, cor unum – één van hart

Opeens verandert je wereld weer,
als een vriend van lange jaren, sinds 1959,
na 82 jaar zijn ademtochten heeft gestaakt.

Een gedreven stiller geworden levenskunstenaar,
een onorthodox Bourgondiër
die het onzeglijke hoorbaar maakte,

zowel in klei als in verf, als vormgever van unica,
als schilder zonder dictaat, maar met geheimen,
een man van het geduldige perfectionisme,

maar vooreerst een geliefd man, een ‘thuisman’ die
met Anna in het huis van hun kinderen bleef,
een huis als een museum, maar vooreerst

een huis als thuis, met een man als dromer,
als boeiend verteller die nu in mijn ziel woont als mens
aan wie ik goudgetinte herinneringen bewaar.


[© MN, “Al mijn zintuigen beroerd”. In memoriam Zweitse Landsheer, fotograaf, keramist, kunstschilder,
7 februari 1928 – 3 februari 2010. Eerder schreef ik over hem op 8 en 14 maart 2007 rond het thema
Elk doek heeft in zichzelf gedachten en antwoorden .
Foto schilderij ’Olijfboomgaard´ van Z. L.]

Ouder worden is een zegen
De steen van Sisyphus, ik word er niet moe van

“Wilt u jonger zijn dan u nu bent?”
“Nee nee, hoezo?” “Eh … nou ik dacht,
misschien wilt u naar een ander lichaam.”

“Nee, hoe krijgt u het verzonnen?”
“U bent 61 geworden. Wat is uw beroep?”
“Een breekbare dichter, onverbrekelijk met leven,

dat is een toestand, geen beroep.” Alle vorige jaren
woonde zij nog hier. Ik ook. “Eenzaam. U niet?” Een man
op zoek naar eenheid, desnoods alleen.

Een mens met ideeën en verlangens. “Weet u, het is een zegen
ouder te mogen worden, laat mij hier maar wonen,
het is meer dan bewoonbaar en me zo eigen.”


[© MN, ‘Le jour de mon anniversaire’. Afbeelding: “Nest” by Hegyimorc.]

Op de tast naar wie ik ben

Plots wilde ik weer terug naar mijn oorspronkelijke sjabloon, weg van dat witte land en ook niet terug naar de vuurtoren die over mijn eiland waakt, 'back home', zoals het in 2006 begon en ook lange tijd zo bleef. Ook meer tijd nemen voor de belletrie want bladeren op internet is tijdrovend, ook vaak inspirerend maar er blijft minder energie over voor het lezen, nog minder dan een kliekje van het vorige avondmaal.

Zal eens vijf boeken noemen: Edith Ringalda over haar Grote Liefde - onmogelijk natuurlijk met een gewone, 'kleine' man, dat moet wel een Wereldburger zijn, ja, dat was Simon ook. Dan het debuut van Menno Lievers ("De val van Hippocrates"), waarin de dertienjarige Liefco zijn broer naast zich in de afgrond ziet storten en zich mentaal in de afgrond meegesleurd voelt. Is hij een schuldig mens? Zal hij als aankomend arts door zijn moeder vergeven worden? Maar waarom raadt zijn vriendin hem aan af te zien van de geneeskunde?

Atiq Rahimi, een Afghaan die 22 jaar later in Parijs woont, zal me doen luisteren naar een gebroken vrouw in zijn "Steen van geduld". Ze waakt over haar man, in coma teruggebracht van een oorlogsmissie. In die kleine kamer prevelt ze niet louter alle haar ingewortelde gebeden, maar laat ze zich ook gaan in haar woede over de talloze vernederingen en verliest ze zichzelf in een lange monoloog over haar pijn, haar ongeluk, haar grootste geheimen en geeft zo een gezicht aan het lot van miljoenen landgenotes.

Hier ligt een roman van Patricia de Martelaere, "Het onverwachte antwoord" over de identiteit van Godfried, één man, veel vrouwen die van hem houden. Ik vermoed een eindeloos aftasten om binnenin te raken.

"Onverklaarbaar bewoond" van Bert Keizer over het wonderlijke domein van de hersenen. Hij volgt een aantal hersenchirurgen - 'het mes reikt tot in de ziel' - en hun patiënten van zeer nabij. Vol dialogen en pakkende observaties, zoals we Keizer al volop kennen. Hij bewondert zijn collega's om hun durf en vaardigheid, maar deinst niet terug voor kritische vragen ... want de gevolgen van hun ingrepen, kom je niet in een verdraaide versie van jezelf?

Ik moet niet langer treuzelen in mijn sterkste tijd, al ervaar ik deze invulling, dwalen op internet, niet als tevergeefs of zinloos of als nietsnuttige verstrooiing, maar oefenen in een andere aanpak, een die mijn zijn beter kan verbinden met het hebben.

[* MN, bij "Inner strenght" by Santeri Sarkola.]

’t Zandmannetje
Hoe absurd is ’t niet te leven in alleen maar pijn

Tijdens het zandlopersuurtje
loop ik gewoonlijk de dag nog eens door,

soms vind ik gedachten
die ik niet eens gedaan heb, terwijl
gedachten toch het begin zijn van mijn daden.

Ik richt me op en kijk even naar Israfel.
“Wat als ál je gedachten tot daden zouden leiden?”

[© MN, ‘Pensées de l’homme’. (’t Zandlopersuurtje is de onbepaalde tijd tussen eindelijk behaaglijk in je hoofdkussen liggen en in slaap vallen, ‘een heerlijke tijd voor mijmeringen en fantasie’.) Ik dacht nog wel, weet iemand waarvoor het er is? Ik niet. Zou ik naar een ander lichaam kunnen verhuizen? Ik moet toch ergens heen! Denk ook aan het absurdisme van Camus. Ja, ik houd van mijn leven, ook nu, maar waarom kocht ik toch een plumeau van struisvogelveren? Op Classic-fm hoor ik steeds: “Na een hersenbloeding ben je een ander mens geworden, ook al besef je dat niet. Vraag een gratis folder aan.”

Afbeelding: Ongetiteld; “In welke gedaante verscheen ik?” by Mireille Hulpiau.]

Pijn ruïneert mijn akkerbouw
Soms is leven licht, soms met zwarte smart

Het vermaledijde woord ‘pijn’
zal ik voortaan weer voluit spellen, ’t doet denken
aan de tijd dat K genoeg moest zijn

om ieder de lippen opeen te houden,
maar die naargeestige vertroebeling ligt
achter ons, - mijn pijnen

kennen een ander lot, onzichtbaar kaalslag
plegend alvorens een kiem van nieuw leven
mij op andere, schone gedachten zet.

‘Keeping up appearances’ kan lachwekkend
zijn, maar mij is het een draak van vervalsing,
de huichelarij in de tijd van m’n kinderschoenen.

Is al het goede dan weer verdwenen? Nee,
het is de spanningstijd tussen ‘être et avoir’
in de levensadem van één, - ‘k houd de vlag in top.


[© MN, ‘Het gevreesde geen taboe’. Hoop doet mij vasthouden aan discipline en zelfzorg, niet teveel te willen; als ik wakker word, is mijn lichaam rustig en normaal en is ’t zo verleidelijk te blijven liggen. Richt ik mij op, wenkt de engel Israfel, een goed idee te gaan leven. Afbeelding: “Come back” (the balance) by Marius Grozea.]

Van het eiland naar het vaste land
In een mum van tijd, maar ook nu weer, de weelde van vriendschap

Een aantal oudere teksten en gedichten, zeker sinds de zomer vorig jaar, tonen (denk)beelden van onmacht, moedeloosheid en verlatenheid, van vermoeidheid, desillusies en uitzichtloosheid, gedrukt in sporen van twijfel en vastberadenheid en ook wel van stavast, van voorzichtige vooruitblikken op verandering, - eigenlijk voortdurend in het onveranderlijke passe-partout van het woord dat ik voortaan niet meer wil(de) spellen omdat het me zoveel weerzin wekt en ook anderen in zekere zin neerdrukt in herhaaldelijke, zij het liefdevolle kussens van compassie, vaak ook van machteloosheid. “Kom, is er dan niets dan somberheid?”

De laatste maanden waren het moeilijkst. Het eiland was al een tijdlang een soort verzameldoos aan het worden voor al waar feitelijk geen plek meer was, ‘een magazijn voor een onbepaald later’, waardoor elke ordening verdween, teloor ging. Maar nadat van wie mijn geliefde was - en dat in mijn hart ook is gebleven - het onverwachte antwoord kwam dat zij ging verhuizen, werd het karakter van een sfeerloze wachtkamer versterkt. Het eiland werd mijn ongedurigheid. Een tijd van spanning, chaos en overleven. Ik leverde strijd met talrijke vragen over mijn onzekere maar naderende andere tijd. Veel van praktische aard is te overzien en oplosbaar, maar feitelijk is dat ook een onbeduidend fragment van je bestaan. Dat ik binnenshuis als ware meer naar het vaste land zou gaan, dat stond vast.

Ik zou een bezield verband moeten creëren tussen mijzelf en mijn omgeving. Dat lijkt neer te komen op veel praktisch werk, zoals het sauzen van muren, het kiezen van meubilair en het schikken van beelden en boeken – het huis leek een geraamte met een kloppend hart, maar in feite beleef ik het als het een drukwerk van zeer persoonlijke aard. Dit is het stukje land waar ik woon, ‘ik als herkenbare persoon’. Zielenwerk.
Werk ook dat voor een groot deel gedaan is door hardwerkende vrienden, onder wie mijn zoon en zijn lief. Het is niet provisorisch of ‘zo maar’ leefbaar gemaakt, maar vaardig, met ijver en liefde in de vlammen van de lach en voortreffelijk eten, en gelukkig kon ik nog iets meer dan regisseur zijn. De reis van het eiland naar het vaste land is in minder dan vijf dagen volbracht. De klok wijst naar zondag 24 januari, 20:30 uur.

[© MN, ‘Een huis gebouwd op oude warmte’. Wel, het leven is nu aan mij, hier, op nummer 96, en hopelijk lijkt mijn p… op “het beeld van in de zachte wind op en neer wiegende brieven van Louise von Habsburg aan haar graaf Otto in een door speels zonlicht onderbroken groen” (in Oranienburg, voormalig Oost-Duitsland), zoals iemand mij onlangs schreef.]