Whisperings of the Soul. Een weblog over de hobbelige, onvoorspelbare weg naar ouderdom.

In chaos of orde, liefde kan overal wonen

2012-01-28T13:25:00.002+01:00

Dagboek

Dinsdag, 24januari

Witpapier is als een akker, maar voor je het weet valt de eerste letter. Heel evenwas er een zwanger moment. Wit papier is als land, land waar taal in wordtgestrooid dat een verhaal wordt. Wat het werk van een poëtisch akkerbouwer precies behelst,weet niemand, maar het is hard werken. Ook een land dat na een hersenbloedingwordt omheind.
Gelukkig,ik zag weer de vertrouwde zonsopkomst, dankzij Marieke want zij, haar stem, wektemij om acht uur. Verblindend licht in de nieuwe, windstille dage raad. Hoeverloren ik me vaak ’s avonds ook voel, ik ben nog altijd blij weer wakker teworden. Ik fluister het haar toe, mijn linkerhand even op de tast naar haarvers geurend en warme lichaam, naar de vrouw die mij leven en toekomst geeft.In de omhelzing die volgt, hoef ik ook maar een ogenblik te onstuimig te zijn,en alles is weer terug alvorens het bed uit te zijn en wetend dat het kortegulle moment van hartstocht maar fantasie was. Liefde heet verlangen, en bijhaar baad ik in een ziel van levensliefde en tederheid. “Verlangen”, zei Rilke,“is wonen in de golven en geen verblijfplaats hebben in de tijd." Vaakdenk ik, waar je (in boeken) ter wereld ook komt, het is overal hetzelfde. Detegenstellingen, het snobisme, de ambitie, de onwetendheid, de roekeloosheid,de liefde, de berekening, het onvervuld blijven, de afgunst, de schoonheid(als je hart er voor openstaat).
Kortnadat Leny me had gedoucht en voor het overige had gezorgd, ben ik even naarboven gegaan, maar Marieke was kennelijk nog wat boodschappen aan het doen, dusonverrichter zaken weer naar 107. Het was er ook een pre-operatieve chaos, hetzou erop lijken dat ik de hele boel overhoop had gehaald. Ik zie er tegenop,dat Mariek vanaf vrijdag eerst een week naar het ziekenhuis is en daarna eenweek naar de revalidatie bij een verpleeghuis. Maar het is nu eenmaalonontkoombaar en de hoogste tijd dat haar heup wordt vervangen. Hopelijk gaathet daarna ook beter met die hielspoor. Over een week moet ik zelf naar deoncoloog. Een drukke taxitijd.
Geenidee hoelang maar ik zat weer een hele poos met de ogen dicht. Toen ik zeopende, zat ik ongemerkt halverwege de keuken. Mijn leven drijft van de wal. Ikben maar echt gaan slapen, en zo verdwijnt een dinsdagmiddag uit je agenda.

Woensdag, 25januari
Ouderworden is een onoverwinnelijk iets in je leven, precies zoals de vraag naar het‘hoe’ niet of moeilijk is te beantwoorden. We hebben eigenlijk alleen tweetypisch menselijke wensen: we hopen oud te worden of nog lang te mogen leven enten aanzien van het ‘hoe’ hebben we denk ik een schoonheidswens. Niet in eenpijnlijk aftakelend lichaam, niet in verlatenheid en niet meer weten hoe allesreilt en zeilt. Maar hoe ouder je wordt, des te meer word je geconfronteerd, engeraakt, met een enorme variatie aan lijden en machteloosheid en onstilbaarverdriet.
Welezen over de tragedies van de woedende moord of het geketend zijn aan geweld,over de talrijke fatale ongelukken of ongevallen die als het ware stagneren inernstige invaliditeit. We ‘weten dat ons moeder ongeneeslijk ziek is maarondanks de toenemende pijn nog helder van geest is’ en dat een nicht chronischziek is, onophoudelijk gekweld door fysieke pijnen en ongemakken, zichdesondanks kranig houdt maar door anderen ook vaak gemeden omdat veel anderendaar niet tegen kunnen of ‘het wel gehad hebben’, iets dat weer een heel anderlijden veroorzaakt en dat niet wordt gekend. Ware het te doen, dan zou er eenmeer dan vuistdikke catalogus zijn te maken over het lijden van mensen, maarwaartoe zou het kunnen dienen en kennen we de variatie al niet? Van veel wordtnooit gehoord, of van weggevlucht.
‘Hoe’word ik oud? Het van dichtbij zien en voelen wat de menselijke slijtage met deander en met jezelf doet, plaatst de vraag aan het einde van het leven. In veelvroegere levensstadia wordt de vraag wellicht anders gesteld: ‘hoe’ kan ikgezond leven?, dat zet je indirect op het spoor van hoe je ouder hoopt teworden, namelijk door je bewust te zijn van je keuzes en verantwoordelijkhedenen daarin trouw te zijn, zo standvastig mogelijk. Zou dat niet een soort van‘maximaal’ antwoord kunnen zijn?
Aanhet einde nabij zijn, is intens verdrietig, enerverend en tegelijk vaakweldadig. Elk gefluister is van belang, elk gebaar van ‘er zijn’ verzachtend.Troost en tederheid zijn als een deken in de nacht, het is als het geluk van desterren te voelen dat je niet alleen bent, dat gezien wordt wat misschien nodigis en begrepen welk woord nog over de lip rolt. Het kan een langdurig,ontredderd vechten zijn, maar, als de pijn te hevig is geworden, ook een lange,stille slaaptocht met diepe zuchten uit de verten van het leven. “Het ergste isdat je niets kunt doen”, wordt vaak gezegd, maar met werkelijke nabijheid encompassie doe je alles.
‘Hoe’word ik oud? De vraag biedt me een ander gezichtspunt op de morfinepleistersdie ik in het allereerste begin vele weken ongebruikt liet liggen, eerderschreef ik al waarom. Maar in mijn innerlijke tijd lees ik nu dat afwijzing eensoort van domme ijdelheid is, alsof die morfine een pil van Drion zou zijn.Misschien is het wel de best denkbare pijnbestrijding, deze transparantepostzegel, en kan het mijn dagelijks leven veraangenamen. ‘Ik wil ouder wordendan ik ben. Pak dan wat nodig is om niet harder te slijten’, zo dacht ik toen. Hoevaker je rond de akkers van je geest dwaalt, hoe meer sporen je ontdekt die jeeerder niet zag. En toch, hoe anders is alles gegaan, geworden.
'Werkelijk,er is niets kunstzinniger dan liefde voor de mensen', schreef Vincent van Gogheens en dat ‘motto’ stond ook op een postzegel in 1990 onder zijn portret. Hetkomt enigszins overeen met het mijne, ‘Iedereen is beminnenswaardig, laten wedat vooral blijven zien en leven’. De dichter, de zachtmoedige, de romanticus,de man die allergisch is voor elke vorm van geweld en daarom waakzaam wil zijnover de tederheid. Afgaande op mijn levensloop zie ik er bij mezelf geengrootse resultaten van, toch ruil ik mezelf (mijn aard) voor niets en niemandin, niet uit zelfgenoegzaamheid, maar ik geloof nog altijd in de inzet voor hetgoede en zoveel mogelijk voor het behoud ervan. Ik ken de strijd in mezelf: ikvind dit leven zó niet meer fijn en ik ben zo gelukkig met Marieke, zo trots ophaar wijsheid, haar levenshouding, hoe ze met mij een leven leeft dat ikzelfbijna niet meer kan leven. Van voet tot schedel, de pijnen verstoppen zich niet.

Donderdag, 26januari
Gisterenwas er zo’n prachtige verwelkoming door de zon, de hele ochtend trouwens, maarvandaag bleven de wolken dicht opeen. Geen straaltje zon, alleen maar grijs,intens grijs.
Gisterenschreef ik nog tegen de wind in, maar vandaag glijd ik zo van de toetsen af zoals me dat vroeger wel eens overkwam met mijnvoeten op beijzelde trappers. De pijn is niet te harden, de krankjorumekoploper is niet te verslaan. “Dit is een technisch hoogstandje en dat is deprijs die u moet betalen. Heb ik u al verscheidene keren gezegd.”

Vrijdag, 27januari
Eenstralend begin van de dag. Marieke ‘gaat op reis en komt over een paar wekeneen beetje vernieuwd weer terug’. Ik zal haar dikwijls bezoeken, vaste klantbij taxi Trip want voor de scootmobiel is het ’s avonds te koud. Vanmiddag nade operatie word ik gebeld. Het is alsof ik voor mezelf niets meer kan en durf,totdat ik bij de oncoloog ben geweest; zijn bevindingen bepalen grotendeels devervolg-route.
Lieveling, al wat we hebben meegemaakt, tekent ons hart en smeedt onsverder aaneen, zelfs als je eenzaam en vluchtig onze boodschappen doet, ben je in me aanwezig, jij als jezelf, jij metmij aan wie je elk ogenblik zegt te denken. Ik ben een man met wie je alles magdelen, die er naar verlangt juist die eenheid van verdriet en vreugde enverrukking te ontvangen en te schenken, een man die je liefde ervaart tot hetdiepst in zijn ziel en hoewel alles in ons leven tijdelijk is, zal dit deliefde zijn die blijvend in mij leeft en ademt, die mij ontroert en terugbrengtnaar de eenvoud van het leven.
Ikkan nooit vergeten wat je me in het alledaagse leven allemaal schenkt, liefde,het gevoel van me te houden zoals ik ben. Blijft staan, dat het zalig is dievier woordjes ook te zeggen en te horen, ze slijten niet als je er naar leeftMariek, en als je er naar leeft, is het ook geen opgave en tegelijkertijd moethet dat blijven, een opgave want als je het vergeet, verslonst de liefde.Daarom ligt onder de steen van elke dag, van elke nieuwe morgenstond, hetzelfdebriefje, ‘werk aan de liefde’ want laat je het na of als je denkt dat hetvanzelf gaat, dan wordt het een sleur en lig je samen tussen verkreukte lakensen ontstaat er een beangstigend zwijgen. ‘Werk aan de liefde’ betekent nietmeer en niet minder dan elkaar blijven zeggen wat je op het hart hebt. Ik beneen boer van het woord, van de taal en ben er druk mee, met de kunst van dekalmte, het dagelijks verschijnen bij de akkers vereist dat, kalmte, zoveel alsmaar kan want alleen dan is het mogelijk zorgvuldig te denken en te schrijven.Innerlijke rust, stilte, een mate van tevredenheid, een geconcentreerd aanwezigzijn bij wat je doet en bezighoudt, dat zijn bronnen van kalmte. Maar te vaak,feitelijk elke dag, verstoort de pijn al mijn voornemens en intenties, en diekalmte en tevredenheid vallen me het meest tegen.
Hetis 16u27: Lies belde dat Marieke net terug is van de operatiekamer en dat allesgoed is gegaan. Zij en Remco gaan morgenmiddag even op bezoek, ‘even’ vanuitGoes. Ik ben benieuwd of ze straks wel wakker is.
Zo’nferme ingreep en toch al aardig wakker. Wat waren we blij elkaar weer te zien.Er lagen nog drie ‘heup’-dames en die, maandag geholpen, mogen morgen al naarhuis. Gaat het zó snel? Ik kan het me niet voorstellen, ook Marieke niet denkik.

Zaterdag,28januari
Dezon kwam stralend voor de dag, maar kroop een poosje later ijlings achter dewolken. Er hangt een dichte mist.
Gehuildvan de pijn, van onwetendheid ook, hoe moet dit verder?
Tussende middag belde Marieke even. Ze had de hele nacht niet geslapen en heeft veelpijn. De wond heelt goed. Ze was nogal overstuur geraakt toen men zei dat hetnog helemaal niet zeker was dat ze naar een verpleeghuis kon voor revalidatie –even later kwam die zuster het ‘corrigeren’. Ik hoop dat ze haar goed volgen inwat mogelijk is. Lieveke, lieveke …..
Hetis pas 13u10, maar ga naar bed.

[©MN, ‘Les jours de l’âme’. Shaolin, een studerende Chinese monnik, verdiept inzelfverdedigingskunsten.]

Het wonder van de dingen van alledag

2012-01-23T21:04:00.002+01:00

Dagboek

Vrijdag, 20 januari

Gezien het lawaai zou je denken dat het wat anders was, maarhet was regen, harde regen die loodrecht uit hemel op de stoep kletterde. Hetwas muisgrijs. De stoom rees van de aarde, het leek me ijzig koud.
Gezien de pijn zou je denken dat het een zojuist opgelopenernstige verwonding was, maar elk spoor daarvan ontbreekt. Maar het is pijn vanjarenoud, ik zit al vroeg in de morgen, 08u15, als verslagen in mijn cabrio, enzo blijft het, ook als het buiten weer opknapt. De werkelijkheid is eenwonder dat je op andere gedachten zet dan de werkelijkheid is.
Pijn, pijn die objectief niet is te meten en daarom vaak zomoeilijk invoelbaar is voor anderen. Niemand kan een trapje in mijn ziel afdalenom te zien hoe het ermee gesteld is. Iedereen ziet mijn lichaam, maar kan nooitweten wat er binnen in me omgaat. Wat een vreemde eenzaamheid. Maar ook troost:als niemand het kan weten, kan ook niemand eraan twijfelen.
“Laat je het licht aan lieveke?”
“Ja schat, - een andere macht zal het ooit doven. Wat eenprachtige rozen nam je voor me mee, rozen van vlees en bloed, even uitdagendals je borsten.”

Zaterdag, 21 januari

De dag begint druilerig. Jammer, het is zo’n wonder als jede zon mag zien verschijnen.
Wim’s hart is van de week gekatheterisseerd. Ze gaan dan bijde lies al naar binnen. Links kwam men niet ver; dat leek aanvankelijk ookrechts zo, maar uiteindelijk is het gelukt. Hij is weer thuis, maar moet heelbinnenkort terug om gedotterd te worden. Hopelijk gaat het goed, hij is al 88,maar zo aardig en attent; hij en zijn Willy leven nog altijd in de volle bloeivan liefde. Annemarie, ook hier op de gang, heeft longkanker, maar is vrijstabiel. Ik zal het Ben eens vragen, die kijkt veel naar haar om. Jaap en Atiekomen volgende week ook weer thuis. Zijn belangrijkste wens is dan vervuld.
Het had er alle schijn van dat het de zon lukte om door tebreken, eventjes zagen we enkele stralen, eventjes kreeg de wereld een andergezicht, maar bij het opzijschuiven van de wolken braken er een paar ensindsdien regent het.
Het heeft er alle schijn van dat ik hier maar vorstelijk enzorgeloos zit te genieten van mijn vrijheid. Maar ik weet al enkele uren nietmeer hoe ik moet zitten of m’n hoofd moet houden. De continue aanwezigheid vanvreemde indringers heeft me allang beroofd van wat de ervaringsbetekenis isvan zorgeloosheid en genieten. Beide begrippen hebben iets onbeperkts, zijnhedonistisch van kleur. Dan komt er iemand binnen en voor hij gaat zitten,heeft hij opgemerkt dat ik er goed uitzie. Schijn, verwarring, ‘de taal, dedwalende gids’ – Wittgenstein. Natuurlijk ken ik het geluk van enkele goedevriendschappen en word ik alledag intens en boeiend getroffen door het levenmet mijn geliefde en door de getoonde compassie van anderen. Dat is gewoonwáár, en toch, woorden als fijn, genieten, gelukkig, lol, blijheid, vrolijkheid,enthousiasme, ik gooi ze maar op een hoop, het is net alsof het voor mijonbruikbare of kaalgevreten woorden zijn, ik kan ze niet laten merken, me erniet in uitdrukken. Ik herinner me een voorval van enkele jaren terug, dat eengroepje mensen zat te gieren van de lach en dat ik er gortdroog bij zat.Lachen doet zeer, ik vond het gênant, alsof ik hen openlijk veroordeelde alsstompzinnig. (Ze dachten het vast, of dat ik me helemaal afsloot en dat wasbeide niét waar; misschien dachten ze dat niet, wisten ze er geen raad mee,lieten me maar. Niemand hoefde zich schuldig te voelen, dat zou absurd zijn. Hetwas mijn realiteit waarvan men maar een fractie begreep.) Ik trippelde naarmijn eiland, voelde me doodongelukkig, eenzaam, opgesloten, niet teverwarren met buitengesloten. Hoewel (dus) mijn bestaan de nodige zegeningenkent, is mijn levenswijze volstrekt onbenijdenswaardig, mensonmogelijk. Hetis een wonder dat ik nog niet ben gesneuveld.

Zondag, 22 januari
Zo verrukkelijk als het is om samen wakker te worden, zoverschrikkelijk is het als dat altijd maar weer gepaard gaat met het bekendeeuvel. Mijn lichaam lijkt er niet meer op berekend nog bewoond te worden, laatstaan zich tot de ander te keren.
Anderhalf uur geslapen. “Ja, het is een ernstige zaak meneerBuis.” Ach, ik mis dat guitige lachje van hem.
“Wat je zegt. Ik sliep ook zo lang, en weet je, toen ikdaarnet wakker werd, wist ik toch heel niet waar ik was, bizar hoor. Ken u datbegrijpen?”
“Misschien. Eerder begreep ik dat u ’s middags nooit sliepen nu plotseling wel. Verdraait, waar ben ik?”
“Klopt. Ja, ik ging wel liggen hoor, daar niet van, maaraltijd begon het weer te malen.”
Even later opnieuw een uur geslapen. Ik ben stil van pijn –naar Marieke vind ik dat diep ellendig, al begrijpt ze het en wil ze juist danniet naar huis, maar het moet haar uitputten want ook dit daarom aanwezigwillen zijn heeft grenzen. Mijn voeten zijn aanhoudend ijskoud, ook derechtervoet waar Marieke, beter dan Gertruida, gisteren een hielkompres omdeed. O, ik heb haar zo lief maar tegelijk zo weinig te bieden dat haar immenseliefde mij niet toekomt. Jij, vreugde van mijn hart/ koninkrijk van mijn ziel/je hebt mijn belofte van trouw/ zonder jou zou mijn adem gif zijn. Zal er nogeen andere tijd aanbreken?

Maandag, 23 januari
Gertruida belde me uit bed, het bleek al 9u55, ze zou eenhalf uurtje later terugkomen. Het eigen ritueel. Toen de lieve ‘ochtendzuster’terugkwam, inspecteerde ze mijn voet, “dat heeft Marieke keurig gedaan”. Ik beneen en al pijn. Olivier belt en komt in de tweede helt van de middag eentamelijk nieuwe laptop brengen die ik zelf grotendeels heb betaald. Toch is hethartstikke lief dat hij aan mij denkt. Hij hoeft alleen nog maar een halfjaarstage te lopen en heeft aansluitend een contract. Hij is ontzettend goed in IT;vorig jaar was hij student van het jaar!
Ga nu verder lezen in het tijdschrift ‘Relevant’, eenartikel van de ethicus Dorothea Touwen over wat het betekent in het belang vande patiënt te handelen, juist bij een doodswens. Daarna lees ik verder inWittgenstein.

[© MN, ‘Les jours de l’âme’.Photo van het web, “A course of miracles”.]

De wereld is oneindig in richtingen en waarheden

2012-01-20T10:03:00.002+01:00

Dagboek

Maandag, 16 januari

Toen ik vanmorgen opstond en de zonsopkomst waarnam, nog alseen felrode bol halverwege de bomen bij het meer, leek alles op een mooievoorjaarsdag terwijl het leeggeplukte takkenbos me erop wees dat het nog gewoonwinter heet. Op het gras zat meer dan een dozijn vogels aan het ontbijt.
Nadat ik de medicijnen had ingenomen, de cornflakes op haden achter een halfje koffie zat, hoorde ik de mysterieuze wind van Vlieland.‘Die is niet van daar noch van hier, dat is de wind van Meersel-Dreef’, de winddoor de reusachtige bomen van het park Klein-Lourdes tegenover het groteklooster van de Capucijnen waar we vorige week donderdag waren. Marieke wasnaar de Mariagrot gelopen om wat foto’s te maken, ik bleef aan het begin vanhet pad, van de pijn te moe om dat hobbelige eind te trippelen maar ook omdathet ijzig koud was die morgen. De grot is een kopie van die in Lourdes, deeeuwige schuilplaats voor de stilste vrouw ter wereld, de heilige Maria, naarverluidt de moeder-maagd van Jezus, de welbeminde Zoon van God.
‘Wat een mooie, intieme week, wat een hemels weekend,dadelijk komt Buurtzorg, daarna de huisarts.’ Maar de huisarts, op wie ik allang zo gespannen wacht, is (weer) niet komen opdagen. Eigenlijk ben ik woedendwant vaak blijk ik met artsen en specialisten van doen te hebben (gehad) die memet een kluitje het riet in sturen, die me onheus bejegenen of inadequaatbehandelen. Dat was in Rozendaal zo en hier in Doetinchem is het weinig anders.Velen vinden me kennelijk te lastig, nemen me niet serieus, zeggen dat ik‘teveel weet’, terwijl ik bepaald niét iemand ben met een “google-houding”. Toevalligzag ik vanavond Radar, gewijd aan medisch falen en de inspectie van de gezondheidszorg.Diep treurig, aan beide kanten. De Ombudsman hamert er al jaren op, dat depraktijkvoering van de IGZ structureel foutief is. “Het is een technocratisch,protocollair handelend instituut, de belangen zijn verstrengeld en veel daarwerkzame artsen vragen zich langdurig af waar ze in hemelsnaam mee bezig zijn.”
Waarom hadden we bij Ethiek aan de universiteit weinig maargoede stagiairs? Omdat het een keuzevak is, en er altijd wel studenten(geneeskunde) zijn die de nodige sensitiviteit hebben ontwikkeld om te weten dat het om veel meerdraait dan in het hoofd stampen van de grote hoeveelheid medisch anatomischekennis. Zowel ethiek als presentie zouden een verplicht vak dienen te zijn wiler een grondige verandering komen in de attitude van artsen. Ik hebverscheidene keren het boekje ‘Aandacht’ van Andries Baart cadeau gedaan. Mijnhuisarts in Rozendaal gaf ik ten tijde van mijn verhuizing het boek ‘Artsen.Een biografie van de geneeskunde’ van Sherwin Nuland, ze had er zelfs nooit vangehoord. (Ik voelde me gekwetst toen ik later van Marieke hoorde dat ze tegenhaar bij de voordeur had gezegd: “Pappen en nathouden en let vooral goed opjezelf.” Wat had ik me in haar vergist.)

Dinsdag,17 januari

Eenzelfde dag als gisteren, alleen verscheen de zon niet alsrode bol, maar als een lange uitgesmeerde strook rozenbotteljam. Morgen komt dehuisarts.
Nog naakt, ik weeg 55,3 kg. Schoon aan de haak, zeggen ze.Schoon wel, maar niet aan de haak; dat er al schroeven aan te pas zijn gekomenom mijn bestaan overeind te houden, is me meer dan genoeg.
Andries heeft me verrast met zijn boekje ‘Van bewegen naarbewogenheid’, ook zo’n publicatie dat meer dan een aanbeveling waard is. “Ikpleit ervoor je te laten bewegen vóór je zelf gaat bewegen, ik pleit ervoorbewogenheid als kompas te verkiezen boven het ideaal onaangedaan sturing tegeven aan het leven van jezelf en anderen. Daarmee pleit ik voorzachtmoedigheid en compassie in een tijd die mededogen bespot en verduistert.”
Ik kom er nog uitvoerig op terug.
In onrust en pijn zit ik al een uur voor het raam, mijn blikop het zuidoosten, mijn gedachten naar het westen. De dagen verstrijken vanlicht naar donker, van bewegen naar stilstand.

Een vrucht alsonderdak

We zochten voor even asiel en

temidden van al die boomgaarden vonden we jou,
Merlinde, wat je niet weet, heb je zo in huis.

Merlinde, een hotel gelijk een appelboom,

al zou het een zonde zijn, we zouden er van plukken,
je bent onweerstaanbaar van stijl en smaak.

Merlinde, dankzij ons geheugen

blijf je bestaan als zachtmoedige haven,
veilig en gastvrij, maar niets is blijvend, in

weemoed weer vertrokken

uit het huis van compassie en dienstbaarheid, in ons
warme thuis bewaren we u als een vrucht van goud.

Er was een mevrouw, deftig maar zachtmoedig, sterk maarbreekbaar. Haar gezicht, haar huid, haar houding en haar aard toonde elk vandeze vier elementen, dapper en huilend. Ze is herstellende van een zwarebuikoperatie, maar ze blijkt ongeneeslijk. De kanker heeft zich als het warevastberaden gevestigd, daar is zij zich van bewust. Meer dan door deze zorg wordtze gekweld door radeloze zorg om haar man die ernstig dement is, voor wie ze alheel lang zorgt. Nee, niet haar eigen sterfelijkheid die voor de deur staat,maar hij en hun zwaar verstrengelde liefde zijn van bijna onhoudbaar gewicht.Van geen enkele andere zorg wil haar man weten. Aan het begin van een zin begrijpthij waar ze het over wil hebben en begint hij te huilen als een ontroostbaarwezen. Dit is één voorbeeld van tragiek, van onoplosbaarheid, van eencomplexe, aangrijpende en ontroerende situatie, van gestamelde liefde waarinvermoedelijk alleen de dood zal ‘regelen’ hoe het met de regie over ’s mansleven verder gaat.
I am a hell of life.
Ik luister nog naar 'Lucha Encarnada' en ga dan naar bed.
Hopelijk tot morgen

Woensdag, 18 januari

Gelukkig, een nieuwe dageraad, en opnieuw zo’n prachtigezonsopkomst, een geschenk van het oosten, een wonder van alledag. Het was weereen kolossaal breed uitgesmeerd rood, maar een paar minuten later had deze zichsamengebald tot een rode bol en nog even later werd hij verblindend geel. Hetis windstil.
Maar de zon raakt al gauw versluiert door een steeds dichterwordende bewolking.
Van de huisarts kan ik een verwijzing tegemoet zien voor eenCT-scan, een recept/ iets ter bescherming van mijn enkel – een hielkompres -anders komt er een gat en begin volgende week een verwijzing voor GrootKlimmendaal. Hij werd wat ongeduldig, “zeg nou maar wat je vraag is”, maar ikheb uiteindelijk kunnen zeggen wat ik kwijt wilde. Is een kwartier al te lang?
Wat een pijnbomendag!

Donderdag, 19 januari
De zonsopkomst speelt zich af achter de gordijnen, maar dieuit het westen lag in de vorm van een kaartje onder de voordeurdrempel.“Liefste, je ben het licht in mijn leven. Laat me niet leven in duisternis. Ikkan niet zonder je, houd me vast, je vrouw.”
31 Januari moet ik naar het ziekenhuis, de oncoloog.
Vanmiddag 2 uur geslapen; straks komt Walter. Intussenvriend Frans in Roemenië geschreven, de nood is hoog daar, ook bij hem. “Deaanleiding van de protesten is de voorgenomen privatisering van degezondheidszorg. Waarschijnlijk de beruchte druppel. Er zijn veel ontslagenen salariskortingen en het leven wordt steeds duurder (btw, accijns, dewereldmarkt-ontwikkelingen). Goede reden voor protesten en stakingen.Hetgeen wat mij betreft wordt overschaduwd door hooligans die zich onderdemonstranten mengen en anderen die zelfs met een pistool op zak komen'demonstreren'. Relschoppers & plunderaars, jammer. Oppositiepartijen enbepaalde media zijn fikse aanjagers, het protest wordt met andere woordengekaapt. Er gaan geruchten dat onruststokers geld hebben gekregen van 'iemand'(dat lees ik op internet en Roemenen zijn dol op complottheorieën...).”

"We lachen wel, maar eigenlijk is het huilen", zei meneer Buis

2012-01-14T16:54:00.002+01:00

Dagboek

Vrijdag, 13 januari

Wij, twee reizigers uit Doetinchem, waren halverwege dezemiddag weer thuis. We hebben tijdens vierenhalve dag veel mensen ontmoet die wezullen missen, veel tragische verhalen gehoord, veel sympathie ondervonden enrelatief zorgeloos geleefd. Zelf ben ik geen ogenblik ontkomen aan de geselingdoor de ‘bekende duivel’, zodat ik er met heel gemengde gevoelens op terugkijk.
Het is een luxe ambiance, Merlinde, maar vooral rijk aangastvrijheid, vriendelijkheid en behulpzaamheid. Uit het oogpunt van werkelijkeaandacht bleek de rooksalon een onmisbaar, zinvol ontmoetingspunt. “Het is eenernstige zaak hierzo, ja, alles wat we hier doen gaat in rook op”, zei de89-jarige meneer Buis, een lichte Drum draaiend. Tussendoor stak hij eenouderwetse Caballero op. “Niet alles meneer Buis, wat we elkaar vertellen,wordt niet makkelijk vergeten.” We zullen elkaar missen, evenals Jeanne-Marieen mevrouw Post en nog enkele anderen.

Zaterdag, 14 januari

Het is gauw weer vanzelf dat je thuis zit maar met jegedachten nog twee uur autorijden hier vandaan. Het is slechts een week, maarmet de gezichten, de verhalen en de emoties zijn we duurzaam verbonden. En zo’nrookfaciliteit, waar tevoren menig zorghotel me om uitlachte wanneer ik er naarinformeerde, is van grote betekenis. (Enige bezwaar is dat het echt eenpijpenlaatje is.) Andere hotels zwijgen over het thema, maar zeggen evengoed,‘bij ons kunt u uw vertrouwde levensstijl volledig voortzetten’. Dat is nietwaar voor wie rookt, die moet onder alle weersomstandigheden zijn jas aan ennaar buiten, met enig geluk nog onder de dakgoot, maar vaker staat er een bord:‘roken toegestaan buiten een straal van 50 meter’. Een mevrouw deed aan detelefoon zo minzaam, dat ik zei, “U doet alsof ik uit de hel kom, maar weet u,dan blijf ik liever in de hel waar ik woon.”
Veel gasten zijn herstellende van een invasieve behandelingof in afwachting van bijvoorbeeld plaats in een verzorgingshuis. Paramedischehulpverleners komen en gaan vanuit het belendende pand, het St. ElisabethVerzorgingshuis, dé overlevingszegel van het uit 1892 daterende gebouw, vangemeentelijk ziekenhuis naar riant hotel. Het is een carrévormig gebouw met eenzeer grote binnenplaats, ideaal in de zomer of tijdens de laatste oktobermaand.
Moet ik mijn leven telkens weer bijstellen? De pijn lokt inmij de grootste twijfel. Zoals ik nu ben, al zolang achtereen, denk ik dat hetde laatste keer is geweest. Ik noem dit reële somberheid. Hopelijk blijftWittgenstein in mijn gedachten. Bij behaaglijk buitenweer en een veel beterepijnbestrijding verandert het radicaal, keren we zo weer terug naar de plaatsdie ook nu van goud is in ons hart. En Marieke is de mens met de mooiste ensterkste liefde, zonder haar is niets meer mogelijk of leefbaar.

Wittgenstein, mijn stuurman

2012-01-07T14:25:00.000+01:00

Dagboek

Oudejaarsdag, zaterdag

Afgelopen donderdag ging het heel beroerd met me, ik zat aande grond. De gedachte aan onveranderlijkheid rees genadeloos, voeldehardvochtig en onverdraaglijk en ondanks de veiligheid van Marieke voelde hetalsof mijn lippen met zwijgen waren dichtgenaaid. Er zou niets meer teverwachten zijn, ik kon alleen nog meer één worden met het landschap.
Sinds gisteren leeft het tegendeel. De pijnen zijn mild.Zodra het woord ‘gelukkig’ valt, fluister ik de definitie van geluk doorWittgenstein, laat hij mijn dagelijkse houding maar aansturen want ik kan nietanders dan het beamen en het blijft dringend noodzakelijk.
We hebben het ‘oude’ vakantieplan uit de la gehaald en ikheb vanmorgen meteen gebeld. De tweede week van januari gaan we naar zorghotelMerlinde in Breda. O wat ben ik hier blij mee, gelukkig zelfs. We zien erbeiden naar uit. Mijn laatste vakantie dateert van september 2007, toen we inCorneillan waren, vlakbij Lourdes, samen met de uilen in the middle of nowhere.Hoogtepunt was de stranddag bij Mimizan aan de Atlantische oceaan.
Mijn innerlijke bruid nabij, dit is het weekend van deeenheid.

Nieuwjaarsdag

Een grijze, druilerige dag. Het lijkt wel of de jongerenmassaal binnen moeten blijven want het is doodstil want het vuurwerk is heusnog niet op. Mijn hoofd wankelt en beeft. Ik ben zo gelukkig dat Marieke weerthuis is en dat we er naar uitzien op vakantie gaan. Ik zie ook steeds hetgezicht van Jaap, een oud-Indiëganger hier op de gang, tegen wie rond kerst isgezegd dat hij nog maar kort te leven heeft. Hij heeft opvallend grote ogen.Eind van de week gaat hij met Atie naar een van de Caribische eilanden waarzijn zoon woont. Ik heb (hopelijk) een mooie kaart geschreven.
De pijn is helaas op volle sterkte teruggekeerd.

Ik ben trots op Enno, dat zijn strategie hem uiteindelijk,met zijdelingse hulp van een aantal referenten, definitief naar uitgeverijXanten heeft gebracht en dat nog deze winter een fraai in linnen gebonden boekverschijnt van wijlen Paul Baduin, Avondland-Essays.Voor een uitgeefster, in wie ik intuïtief meer vertrouwen stelde dan inLemniscaat, die met dit boek voor het éérst haar bedrijf in de wereld zet, moétdit een succes mogen worden.

Maandag, 2 januari2012

In de morgenstond reeds, ‘rijst uit uw bed, jij kleinedichter, wees niet verbaasd over al dat u niet weet.’ Marieke is nog boven,maar ik kan me geen leven meer voorstellen zonder haar.
Laat het leven, het licht en de liefde toch zegevieren,sprankelen als een fontein, maar soms voel ik me onwaardig deze grootse liefdete mogen leven. Marieke is een talentvolle, begaafde en toegewijde vrouw aanwie ik zo weinig heb te bieden, niet meer dan de confrontatie met telkensdezelfde onmacht. Laat ik hiermee ophouden, alsof zieken hun waardigheid kwijtzijn, dat is niet wat ik bedoel. Houd het nou maar bij Wittgenstein, dan kom jeveel verder, En blijf alert, blijf doen wat je kunt en laat wat je teveel is.
Ik heb een abonnement genomen op de zaterdageditie van Trouw,dan is er ook de boekenbijlage, maar op alle andere dagen heb ik digitaaltoegang tot de krant. Overige zaken nu eindelijk ook afgewikkeld, zoals KPN,Online en zorgverzekering.
Wat zijn de wolken weer fascinerend gegroepeerd. Boven dewitte bergen een smalle strook lucht van het lichtste roze, daarbovendonkergrijze sneeuwwolken, en alleen die zijn in beweging.
Het is 18u30: de midwinterhoorn wordt bespeeld. Het blijfteen unieke traditie die doorgaat tot en met 6 januari; vermoedelijk heet het deadventstijd. Wat het ook is dat je niet weet, je hebt het allemaal in huis. Ja,in de adventstijd, d’olde roop (de oude roep). “Het is een licht gebogen hoornvan berken-, elzen of wilgenhout, op ambachtelijke manier gemaakt met eenmondstuk, de hap, van vlierhout meestal, waarop een monotone melodie wordtgeblazen, soms boven een waterput om het geluid te versterken. Men blaastmeestal als het schemert. Het geluid draagt ver, wie het eenmaal gehoord heeftvergeet het nooit meer. Het is vooral in de schemering een stemmig geluid.
Het gebruik zou volgens een algemeen verbreide opinie zijnoorsprong vinden in de Germaanse joelfeesten, de feesten die zich afspeeldenrond de midwinter- zonnewende ( 21 december). Volkskundigen zijn tegenwoordigalgemeen van mening dat het midwinterhoornblazen een 'verzonnen traditie'is, een bedenksel uit de negentiende of vroege twintigste eeuw die voorheenniet tot het Oost-Nederlands cultuurgoed behoorde.” (Wikipedia)
De pijn is ondraaglijk.

Dinsdag, 3 januari

Het stormt, zowel buiten als binnen. De email van mijnhuisarts is bedroevend. Hij gaat volkomen langs mijn vragen heen, neemt mekennelijk niet serieus. Een paar uur later meldt hij te zullen proberen aan tekomen.
Het zijn de pijn en de innerlijke ongerustheid die me partenspelen. Ik leef op de bodem van verdriet. Gaan we nu weer een heel jaar tobben?Mag ik nu eindelijk eens in blijmoedige liefde met Marieke leven? Onze liefdeis ons meer dan menens, is onontkoombaar maar zit vast aan dit lijden dat eenzware wissel trekt op haar leven. In die zin kan ik me ook goed voorstellen datsommige familieleden helemaal niet blij zijn met mijn plaats in haar leven ofmet haar keuze voor mij. “Het leven is niet per se leuk, het is vooral lijden,- en liefde is een zwaar beroep”, schreef Rogi Wieg.
Atie en Jaap waren vanmiddag een uurtje hier. Het gingvooral gedetailleerd over zijn korte ziektegeschiedenis, kanker in de nieren enzijn lijf als een tuin vol uitzaaiingen. “Ja moet het zien als een gegeven, hetkomt alleen wat vroeger dan je had gehoopt. Jouw citaat van Wittgensteinspreekt me erg aan, je moet het aanvaarden, dan ben je het beste af.”
Na het eten krant lezen en voor de was zorgen, vervolgensduwt de pijn me zo het bed in.

Vrijdag, 6 januari

Niet gewekt door wekker of wind, niet door paardenhoevenmaar door het geloei van onze vier Hooglanders. Hun koningskoppen afgewend vande wind. Het was nog niet eens echt licht, 7u15. Gisteravond woei het ook zohard, ik luisterde naar de wind, hoorde de stem van de zee, die riep me toeover de herinnering aan het strand van Vlieland waar we in de beginjaren zestigenkele zomers op vakantie waren in Huize Eureka. Ik zag de kleine huismeester,meneer Katoen, altijd in hetzelfde roodgeruite overhemd, de broek door bretels opgehouden.Een enkele maal nam hij het alpinopetje van zijn hoofd, krabde zich over zijnkale schedel en sloeg het petje, dat vanwege de vettigheid in vorm bleef,behendig weer terug. O Vlieland/ eiland van mijn jeugd/ eiland van de wind/ Oeiland Vlieland/ Uw duinen waren mijn schamele kleding/ een zomertijd langleefde ik van al uw bekoringen/ Ik bewaar u in mijn eigen tijd/ Ik ben, evenalsVasalis, “een oceaan van het wachten”.
Het was een aparte week. Marieke had telkens zo’n pijn aanhaar hielspoor, was druk en moe. Er was van alles te regelen voor deziekenhuisopname eind van de maand. Geen minuut is ze niet ergens in mijngedachten. De huisarts had geen tijd mij te bezoeken. De pijn is even bar enlijkt zich te vermeerderen, of eigenlijk, tegelijkertijd te verplaatsen naarwaar eerst van pijn geen sprake was. De innerlijke ongerustheid neemt toe enhet lukt me niet erboven te staan, zo indringend.
Ik leef in de weelde van liefde, slaap onder satijn en houdde gedachte van Wittgenstein dicht bij me.

[© MN, ‘Les jours de l’âme’. Hetschilderij, dat een foto zou kunnen zijn, “Mother and child” by ShahradMalekfazeli, een van de groep befaamde Iraanse realisten. Geboren in 1975 inTeheran, als kind al gefascineerd door de schilderkunst, kreeg les van de grootste,de meester der realisten, Morteza Katouzian.]

Zorg dat de wereld een minder dreigend gezicht krijgt

2011-12-30T12:17:00.000+01:00

Dagboek

Vrijdag, 24 december

(Het rood van de vorige dagboekbladen gebeurde per ongeluk,dankzij een ‘dwarse blogger’.)
Op de valreep is gisteren nog het satijn gebracht, dat komtdan volgende week wel op bed. De kerstkaart is mislukt afgeleverd;waarschijnlijk krijg ik wel twee tegoedbonnen. Ik heb kaarten genoeg in huis.
Om 22u00 naar bed. Me lang afgevraagd wat zeven jaar pijn eneen dito bergen medicatie met een mens doen. Ik heb een helder verstand, zitdicht op de emotie, lage frustratiedrempel, soms moeilijk concentreren, grootvalrisico, hoge graad van afhankelijkheid, vermoeidheid, slechte mobiliteit,stemmingswisselingen, geringere weerbaarheid, je wordt niet gauw geloofd.
Ook al telt mijn handicap voor de ander niet, dit bij elkaarbrengt me in een ongelijke positie want in het alledaagse leven zijn deinvloeden niet te maskeren en telt het in-valide zijn wel degelijk. Zonder dieinvloeden denk je als het ware met een ander ‘Ik’ van doen te hebben, door zewel te tellen sta je tegenover een vollediger momentaan ‘Ik’. Kom er niet zogoed uit, het is zo complex.

Zaterdag, 24 december

Joyce was laat. De zon, de zachtheid, het is vandaag alsgisteren. Lees de weblog van Mariekeen ben opnieuw in tranen. Het dringt tot me door dat ik wel héél lang DeWachter moet zijn, dat ze zelfs onzeker is of ze niet beter kan verhuizen.Waarom kan ons leven niet geleefd worden, zoals het is bedoeld …. in dewaarheid van Liefde. Waarom moet er eerst kostbare tijd overheen gaan? Iederekeer weer lees ik over haar liefde voor mij, maar een ansichtkaart is somsteveel. O lief, hoeveel onmogelijker moet mijn leven nog worden? Denk je dat Cniet begrijpt wat er aan de hand is, of dat zij er behagen in schept daarin eenrol te hebben? Het is geen leeg gebaar. Een plaatsje in elkaars hart is onsgenoeg. Hoeveel mensen wonen er niet in jouw hart? Maak van mij geen idool diewordt omringd door een schare vrouwen die allemaal elkaars rivale zijn. Ik zaler verder over zwijgen lief. Je hart weet gelukkig van liefde, evenals het mijne,dat maakt het wachten waard, wachten op schoonheid, wachten op de waarheid vanliefde. Ooit zullen we in de warmste verbondenheid leven.

Een monoloog met de Heer.

Voor het crucifix zette ik de twee zilveren kandelaars,doofde de lichten en nam plaats voor de Heer om face to face een monoloog tevoeren. Het wordt misschien gelabeld als ijdelheid, maar het komt daar niet uitvoort. Ik kan kiezen tussen aanwezig zijn in de wereld of eruit verdwijnen, eronverschillig tegenover sta, en ik sta nog altijd pal voor het eerste, dewaarachtige betrokkenheid. Ik voer wel vaker zo’n monoloog, maar heb het erzelden over. De laatste keer was oudejaarsavond 2007 toen ik de enige bewonerwas van een vleugel in Groot Klimmendaal. Die dag stond er een foto in de krantvan de aan de Rijnkade aangemeerde Ark van Noach en dat beeld inspireerde metot een overpeinzing waarover God nu wel of niet over gaat want we verwijten zodikwijls Zijn afwezigheid of zien de grote variatie aan martelgangen en deteloorgang aan waarden als bewijs van ‘een sprookje’, een verzinsel of alsopium voor het volk. Er is geen fractie van bewijs, of we moeten de ‘waarheid’ontlenen aan de lang geleden talrijke wonderen zoals die onder meer zijnbeschreven door Gregorius de Grote.
De in grote vaart toenemende secularisatie staat niet gelijkaan het verdwijnen van het geloof. Waar kerken op zondag goed bezet waren,groeide de argwaan van het bisdom en niet veel later werd de betreffende pastorvriendelijk verzocht te ruste te gaan en vervangen door een pastor ‘van deleer’: de kerken in kwestie bleven op zondag leeg want de parochianenaccepteerden deze inmenging van boven niet, die niets anders betekende dan eengrove ontkenning van de warme verbinding tussen hen en de pastor.
Ik heb de Heer, ofschoon Hij daar niet over gaat, gevraagdde ‘kerkvaders’ te inspireren naar nieuwe, ingrijpende inzichten als antwoordop het verlangen naar een ankerpunt. Dat zou de kiem kunnen zijn van een nieuwemoraal waarin mensen een geëngageerde levensstijl kunnen voeren.

Woensdag, 28 december

We hebben onverwacht veel met elkaar gepraat toen we merktenbeiden op hetzelfde niet te ontwijken pad waren. Dit is geen onmogelijke ofonbestaanbare liefde, dit is een warm levend vuur dat nog geen dag is gedoofd,al had het even of soms de schijn van wel. De schijn van een deerniswekkendverlies. O mijn liefste bruid, nooit eerder had ik zo’n warm hart, ik adem inrust, in stilte, in Mozart en intense liefde. Je innerlijke roep is een feest!Zie http://jemarieke.blogspot.com/
Laat het licht, het leven en de liefde blijven sprankelenals een fontein.
Tegelijkertijd leef ik in een verschrikkelijke pijn,verhevigd nadat ik op 1^ste kerstdag met een klap achterover viel opde wc waardoor twee stalen schroeven van het deksel afbraken. De hoogste tijdvoor een hernieuwde revalidatie, ook al is het voorlopig weer wachten tot 12maart. Voordat er iets gebeurt, is het eerste kwartaal al bijna voorbij.

Vrijdag, 30 december

Eerste kerstdag was, met onderdrukte pijn, een plezierigedag in Aerdt, maar de tweede dag kronkelde ik als een onrustig reptiel in m’nzwarte bed. En de rest van de week is het weinig anders. Ik heb mijn huisartseen email geschreven over andere pijnklachten, ik dien mezelf niet dat langerte verzwijgen. Speculaties over een mogelijke terugkeer van kanker zijn watonzinnig want op elk idee volgt meteen het niet-weten.
Het is een geschenk samen de drempel over te gaan, vorigjaar met al wekenlang dikke sneeuw, dit jaar alsof het een koud zonnig voorjaaris. Omgeven door een brede strook van innerlijke vreugde, van waarachtigeveiligheid en die altijd toegewijde liefde van Marieke vernieuwt mijn vermogente accepteren van al wat is. “Dat is geluk”, schrijft Wittgenstein, “dan krijgtde wereld een ander gezicht, een dat minder dreigend is.” De Ander. Wend jeniet van haar af, zie haar in de ogen, raak haar aan. Lééf met haar, tracht metde Ander te zijn! In deze geest wens ik ieder van harte een gelukkig nieuwjaar, in ontplooiing, in oprechtheid en warme verbondenheid.

But the fighter remains

2011-12-23T14:50:00.000+01:00

Dagboek

Maandag, 19 december

Op de rand van het einde vanmijn dag komt er een email van een vrouw uit Jipsingboertange die meenteindelijk haar nichtje te hebben gevonden. Ze denkt dat ik getrouwd ben metGunilla van Rijn en naar haar is ze al lang op zoek. Laat haar weten, dat alsze een béétje beter had gelezen, had ontdekt dat haar nichtje gehuwd is met debefaamde kunstschilder Evert Thielen en dat de familie in hartje Brugge woont.
Bij de reacties van vandaagverwonder ik me over een paar vlokken geluk. Dit schrijft Marieke. “Lievekelief, je mistme, weet dat ik jou 'vanzelfsprekend' evenredig mis. En toch kan het nu nietanders, ik ben zo leeg, zo moe na tweeënhalf jaar non-stop ongerustheid en zohéél ver weg nog bij mezelf. Laten we eerst maar weer eens in revalidatie'leren lopen' allebei, wie weet welke wandelpaden er nog zijn later.
Je bent nog steeds de lantaarndrager. Doof niet, houd je eigen licht brandend,want hoe moet ik je anders ooit weer terugvinden?”
Dit is een wonder. Kan ik metdeze hoop leven? Als de tijd me maar wordt gegeven, onvindbaar zal ik nooitvoor je zijn. Dan koop ik het satijn van Basher. Ik ga me versterken,revalideren. (Het suggereert alsof ik het er eerder maar bij liet zitten, datis niet zo.) Dit is de eerste toast op 2012. Ooit zal ik weer in je handslapen, zul je veilig zijn bij me.

Dinsdag, 20 december

Voor het eerst het moderaten ingeschakeld bij m’n weblog,dan kun je veel mogelijke trammelant voorkomen. Dat had ik veel eerder moeten doen,maar ik zag het vooral als censuur en dacht niet aan zelfbescherming. En uitprincipe wilde ik niet iets verwijderen omdat het me niet beviel.
Niet alles vandaag al weer willen, maar juist de tijd geven,weken, maanden. De wederkerigheid loopt niet weg, maar kun je wel onder drukzetten. Het is de kunst het langzaam aan te doen. Ik begrijp waarom ‘alles’gebeurde en wat de zin er van is. Het kan ons definitief van elkaarverwijderen, maar het omgekeerde is evengoed mogelijk. Haar handen vormen een kelk,daaruit zal ik drinken. Haar handen vormen een roos, dichtbij zal ik slapen.

Woensdag, 21 december

Enno, die gisteravond ook wat boodschappen meenam, deed eengenereus aanbod. Ik ben welkom eerste kerstdag en als ik wil roken, zetten zegewoon het raam een stukje open. Dat is zo fantastisch dat ik streng zal zijnop mijn rookgedrag. Ik voel me gekend en welkom, dat kalmeert.
De revalidatie van het Slingelandziekenhuis gebeld: 12maart. Dit kan alleen door de huisarts eventueel vervroegd worden. Wachten, ikben een wachter, maar dit is me te gek. Huisartspraktijk vandaag gesloten. Endan is er vandaag opeens weer een kaart over de gebrokenheid en lijkt allesonbestaanbaar. Het lijkt wel of ik hier in een sterfhuis leef. Alles wat hieraan materie is (op zich onzin), kan beamen dat hier een wachter woont die dooralle breekbaarheid heen weer wat opgetogen raakt over de hoop dat zij en ikopnieuw bij elkaar uitkomen, dat dit kleine hartemens nergens anders woont danhier. Hoe leeft een hart in verlaten toestand? Het is van een grotetreurigheid. Ik ben in diepe rouw. Ik voel me hier neergesmeten als eenvertrapt dier dat de hele dag met zijn vermagerd lijfje op het kussen ligt inde cabrio van zijn baasje, ogenschijnlijk tevreden, maar passief en krachteloos.Bij voetstappen in de hal spitst het even zijn oren, maar nee, het zijn nietdie van haar. Bij een vermeend klopje op de deur springt hij van het kussen enkijkt naar de handgreep, hij dribbelt wat op en neer, gromt even van ergernisen keert terug naar het smoezelige kussen waar hij ligt alsof hij er al urenniet van af is geweest.

Er volgen nog twee analytische brieven van mijn muze, deenige vrouw op wie al mijn amore-pijlen gericht zijn. Het schijnt dat ikminstens een jaar moet wachten. O lief, zal mij zóveel tijd zijn gegund? Ikbedoel er helemáál niet de draak mee te steken, maar het lijkt wel een vonnis,- een absurde term, je hebt heel veel tijd nodig om je kompas weer bij testellen. Ik maak er niets uit openbaar. Wittgenstein: “Waarover men nietspreken kan, daarover moet men zwijgen.” Ik en mijn liefde wachten wel, maarover ik en mijn lichaam bestaan veel twijfels. Ik ga maar even weg van dezetrommelakker. Wanneer ik eenmaal zonder cabrio naar boven kan, dan sta ik voorje deur. O lief, ik wilde dat je nu al gelukkig was. Laat alle pijn dan niettevergeefs zijn.

Donderdag, 22 december

Bijna verslapen. Vreesde ik al toen ik er vannacht uitging.De idee van misschien wel een jaar wachten kwam me zo vreemd over en ook mezelfdie de suggestie wekt dat lijdzaam te zullen ondergaan. Wat zei Walter K.? “Alsik je lees, zie ik je door tralies” (?) Ik zit hooguit in het gevang van depijn waar iedereen zich over door de haren strijkt van machteloosheid.

Als ik nu ga liggen/ slaap ik weldra/ maar hoor de bel niet/

Ga ik niet naar bed/ val ik in de cabrio in slaap/ en hoorde boodschapper evenmin/
De tijd kleedt zich in mijn pijn, voor wie ik ben/ is zichdan van niets bewust/
Word ik wakker/ dan vermoed ik een nieuwe dageraad/ maar staik eenmaal naast bed/
Dan weet ik het/ het is pas halverwege vandaag.//
Vermijd ik mijn zintuigen te sluiten/ dan zwerf ik door helsepijn en hoor de bel/
De pijn ken ik al lang genoeg/ maar slapen onder satijn/
Is wakker worden in een glanzende morgenstond.

Er is niemand geweest, niets bezorgd. Daarentegen in VN eenmooi interview gelezen met Connie Palmen waarin veel herkenning rond het themasymbiotische relatie, en enkele mooie, té korte beschouwingen in “DisturbedSilence”, uitgegeven door het Psychiatrisch Centrum in Duffel, mij geschonkendoor Lut die ik tot mijn schande nog niet ten sterkste heb bedankt voor dezefascinerende uitgave over de stilte. Bovendien leek de enveloppe nog nietgenoeg gevuld, want deze bevatte tevens een luisterboek met de beste gedichten uit25 zomers van Watou, en eindelijk hoorde ik dan eens de stem van Leonard, deman uit nabij Berchem die me zowat het hele voorjaar bezighield.

De midwinterhoornblazer was er weer. Het is ongelooflijkmooi.
De macaroni was veel te droog, ik kreeg het nauwelijks wegen voelde me hoogst onveilig. Die Marieke maakte, dat is de beste, maar ik zieen hoor haar niet, dat is het vreselijkste, dat een wederzijds warmebestaanbare liefde elkaar in nood laat. Wittgensteins categorische imperatiefluidde: “Wees gelukkig”. Hij bedoelde ermee, dat geluk het accepteren is vanwat het geval is. Mijn wereld krijgt dan een ander gezicht, dat minder dreigendis.
Morgen krijg ik satijn?

Vrijdag, 23 december

De lucht is egaal grijs. De boomsilhouetten staan in eenstil bestaan., “maar het is heel zacht”, zei Rieky die net binnenkwam.
Huisarts vakantie tot 3 januari, Natasja idem; bij HartingBank weten ze niets over het anti-decubitiskussen terwijl het huidige bij hogeuitzondering nog in bruikleen is en op 22 januari terug moet naar dethuiszorgwinkel. De WMO zal het nu met spoed bestellen. De cliënt moet drukparticiperen in de zorg, anders loopt het zo spaak.
Tweede kerstdag en de jaarwisseling ben ik alleen. Na dekerstdagen gaat Marieke drie dagen naar Nidigem. Niet dat ze anders hier zouzijn, maar het onderstreept onze breuk. Te weten dat ze zo ver weg is, dat hetfeit zal verharden en de tijd ons verwijderd, maakt het niet gemakkelijk teaccepteren van wat het geval is. Maar ik zou me versterken! Wanneer je het zoals drama vasthoudt, komt daar niets van terecht. Als die kant je beter bevalt,zorg dan dat je wereld een minder dreigend gezicht krijgt. Er zijn altijdkeuzes, ook bij tegenspoed. Ik heb de leeftijd nog om te scheppen, l’âge decréer, maar zoveel pijn en vermoeidheid ondermijnen dit.
En tussen al deze woorden fladdert mijn stilte.

Mijn hart, mijn plein van droefenis

2011-12-19T14:30:00.000+01:00

Dagboek

Maandag, 12 december

Het was te verwachten dat ik me versliep en pas om 09u15door het harde gebel van Joyce wakker werd. Ongenietbaar zo de dag te beginnen,vol met pijn en het verdriet nog brandend in de ogen. Zaterdag al had ik voorMarieke een mooi scheepsmodel vol lentebollen gekocht, maar ik durfde niet naarboven. Ik zette hem in de keuken. Nadat ik vanmiddag was gekalmeerd – hetgeen me lukte doordat de buren me ’s morgens opde koffie vroegen - bracht ik hem haar. Voor ons beiden een luttel aantalmomenten vol ontroering, weemoed, tederheid. Dat het me niet eerder is geluktje in jouw volledige zelf beter tot me te laten doordringen, zoals nú (pas), okon ik maar staan lief, ik zou je hebben omhelsd, je zou voelen dat ik meerbegrijp dan je vermoedt, dat ik je werkelijk liefheb. Het was vannacht al zoraak. Dat mijn hart dit volhoudt, is een wonder.
Ik wacht op je. Ander geluk staat me niet te wachten.Misschien is het tevergeefs, maar dat is het hele leven waarschijnlijk. DachtCioran dat niet?
Rond drie uur kwam Hanita. Twee fijne uurtjes over het levenhier, over kunst, over warmte die je kinderen plots over je heen gooien. Alheel wat jaren een onmisbare vriendin, - volgens Marieke al een teveel (maarhet worden er al gauw vijf of zes teveel). Stel je voor, dat ik hen zou latenweten ‘geen enkele vorm van contact meer te zullen hebben omdat mijn vriendin100% exclusiviteit eist’, dan zouden ze zeggen, ‘die vent is idioot, die laatzich voorschrijven zijn geschiedenis door de versnipperaar te halen.’ Hanita enik zijn ‘gek’ met elkaar, maar wat doen we dat niet door de beugel kan, ofwaardoor ik Marieke niet recht meer in de ogen zou kunnen kijken?
Een beginontwerp voor een kerstkaart gemaakt.
Ik slaap in de ogen van Marieke.
‘Lieveke, je kunt geen wachter zijn.’

Dinsdag, 13 december

Verward stap ik uit bed. Zal ik m’n hoofd terugleggen?
“Nee, ik ben geen moslim. Ik zie het zo meneer. Er kómt eenkeer een grote oorlog, en dan zijn u en ik vijand. Nee, dat verdraag ik niet,ik houd niet van fanatici. Die hebben geen leven, die laten zich leven doorbepaalde ideeën, een utopie.”
“Hoe vinden je ouders dat?”
“Wij zijn al vijf jaar niet meer welkom, mijn twee broers enzus. Mijn ouders zijn strenge moslims en geven geen haarbreed toe. Wij bestaanniet voor hun.”
“Dus er was altijd al oorlog?” Hij beaamt het en gaat doormet het installeren van de tv, de sympathieke, beleefde, vlotte jongeman diealleen in z’n vroege jeugd enkele keren in Marokko is geweest. “Ach, ik werk alzes jaar voor deze baas, mijn vrouw is onderwijzeres, we hebben het goed.”
“Die oorlog valt er bij in het niet denk ik. U bent nukoning over uw eigen toekomst.”
“Precies, … wacht … het verkeerde moertje …, precies, uslaat de spijker op z’n kop.”
De tv doet het prachtig, maar staat op de verkeerde plaats.Olivier komt morgen en kan de spullen naar m’n wens verplaatsen.
Vanmiddag een paar uur geslapen. Alles grijpt me naar dekeel, ik voel me niet veilig, niet gerust, mijn bestaan hier is leeg, doelloos.Dit is geen gewone levensopgave meer. Vol zwarte vegen over m’n ziel kruip ikdadelijk maar weer in dat zwarte bed.

Woensdag, 14 december

Het leek erop dat er veel werk was te verzetten, maareigenlijk was het met drie halve uurtjes wel bekeken. Olivier had vlot in degaten hoe ik het graag wilde, alleen werd ik helaas opnieuw gekweld door allebekende misère, voor hem een nare ervaring. Dit moet anders, alles moet anders.

Zondag, 18 december

Iedereen heeft mijn land verlaten, de koningin is ver vanhier en keert niet weerom,”ofschoon een grotere liefde niet bestaat”. We levenieder op zich en voor wat het woord nog waard is, een onbestaanbare liefde.Omwille van discretie zal ik er niet over schrijven.
Ik ben gevallen, heb overgegeven en op de vreemdste plaatsengehuild. Zo een crisis heb ik niet eerder gekend, maar ik ga er over zwijgen.De ‘strijd en aanbidding’, die het leven toch al is, hebben me te zwaartoegetakeld. Om de loyaliteit naar de Ander te versterken, of beter, om deAnder te overtuigen van hun loyaliteit wordt er, zonder mij te kennen, veelonwaars over mij gezegd, maar ik zweer bij de zuiverheid va de hemel, dat . . .. nee, ik zou er niet over schrijven. Ikga trachten mezelf weer te versterken.
Naast uitbehandeld zijn rest er nog een optie: nogmaals eenperiode naar Groot-Klimmendaal. Ik zal morgen mijn huisarts laten wetendaarover niet te twijfelen en de eventuele kans aangrijpen. Mijn koningin zaler niet door terugkeren, maar werken aan een draaglijker leven vind ik nogsteeds de moeite waard. Ik blijf geïnspireerd door de Joods-Franse filosoofEmmanuel Levinas. Je kunt de eenzaamheid alleen achter je laten door in de ogente kijken van de Ander, met de Ander mee te leven, met de Ander te zijn. De filosoof Francis Bacon (16^deeeuw) – er is ook een schilder die zo heette (20^ste eeuw) -verklaarde, dat hij werkte “immune to the suffering of others and to emotionalattachment”.
De trompettist was er weer. Ik heb geapplaudisseerd. Ik denktrouwens dat het geen trompet is, maar een midwinterhoorn.

Ik wens ieder oprecht een kerstmis in de geest van EmmanuelLevinas – 1906-1995 -, dan herinnert u zich ook een mens te zijn, getekend metlevenslust en vol verlangens. Listen to the voice of your heart and you’ll beas calm as the moon above the woods.

Voor mij zal het dit jaar wel anders zijn, ik weet hetwerkelijk niet, - moet denken aan die irritante regel van Sartre: “Wie het ineenzaamheid niet naar z’n heeft, vertoeft in slecht gezelschap”. Marieke zalhet wel onderschrijven, zij bejubelt de eenzaamheid, of beter, de afzondering,de stilte, soms om haar eigen meest innerlijke zelf tegen te komen, soms om eenwaarlijk contemplatief leven te kunnen leiden. (Natuurlijk, Miek Pot heeft erontroerend over geschreven, maar vooral Thomas Merton in zijn autobiografie “DeLouteringsberg” – strijd en aanbidding, de donkere kant en deaantrekkingskracht van de stilte – toen hij was ingetreden bij de trappisten inGethsemani, waar hij zijn hele leven bleef.
Jij, mijn altijd-lief, ik láát je het pad dat je verkiest,met veel pijn en weemoed ‘Elk pad is goed, als het maar een hart heeft’,schreef Carlos Casteneda. Mijn ziel is wakker en ik ben radeloos van liefde.

http://www.youtube.com/watch?v=9_hF_ikN_L0&feature=related

[© MN, ‘Bij de zuiverheid vande hemel’. Les jours de l’âme. Het schilderij, zonder titel, is ven GregoryGarrett. De weg naar mogelijk verdere revalidatie ben ik al ingeslagen;woensdag contact met het Slingelandziekenhuis.]

Achte auf deine gedanken, sie sind der anfang deiner täten*

2011-12-12T11:50:00.001+01:00

Dagboek

Dinsdag, 6 december

De nacht is nog niet wakker of de dag is al gebroken.
Me er doorheen gebeten. ’s Avonds kwam mijn vriend Waltermet de brochure van zijn uitgeverij Nieuwe Druk waarvan ik vermoedelijk tochgraag gebruik zal maken. De uitgave van Rosita Steenbeek is uitgesteld totapril. Hij had er vrijblijvend 5 gekozen en ik kon er deze keer niet één latenliggen of mee teruggeven. Het zijn “Het zwijgen van Jan Karski” van Yannick Haenel,“Grip” van Stephan Enter, “150 psalmen vrij” van Huub Oosterhuis, “Gestameldliedboek” van Erwin Mortier en “De verdovers” van Anna Enquist.
Heb me voorgenomen in januari Linda te bellen en te trachtenmij weer aan het lopen te krijgen. Ik wil ook dat de medicatie nog eens wordt‘doorschouwd’.
De race voor Paul Bauduin is gelopen; Lemniscaat isafgehaakt. Nu uitgeverij Xanten in wie ik van meet af aan meer vertrouwenstelde, ondanks de professionaliteit van L die X nog moet bewijzen. Hulde aanEnno. We willen vooraf misschien teveel zekerheden, alsof alles alleen omeconomie draait - ja, vandaag de dag zou je dat wel zeggen.

Woensdag, 7 december

Geen zonsopkomst (te zien), massa’s verscheurd grijs endonker, nu en dan harde wind en korte vlagen stuifregen. Ik voelde me gelukkigwat kalmer en goed gehumeurd. Maar het uitblijven van zware pijn was maar vankorte duur – wéér kwam er zo’n nare brief van de ‘onkreukbare heilige’hierboven die m’n innerlijk versnijdt tot voer voor de zwijnen. Of je nu 22 of62 bent, wanneer je in de liefde vrij letterlijk in een beerput wordt gedumpt,dat is misselijk und schmerzhaft. Als zo’n metafoor eenmaal door je toetsengaat, dan zijn de remmen los. Later volgt er weer een email vol met ingebeeldewijsheden. Ik ben een vogelvrij mens en daar schiet je maar op los, in haarovertuiging allemaal raak. Mijn belofte van liefde voor háár is in elk gevaltotaal aan flarden.

Mijn broer was hier en verwacht dat de euro het slechtstdenkbare lot is beschoren. Niemand die het weet. De koers zal vrijwel zekerkelderen, maar hoeveel? Banken en bedrijven vallen bij bosjes om, winkelssluiten. Gigantische werkeloosheid. Iedereen telt z’n centen, maar niemand weethoeveel hij heeft. De rente schiet omhoog, maar niemand kan het betalen. Eensoort tsunami, met meest ondenkbare, maar rampzalige gevolgen. Maar van welkemaat zal alles zijn? Zo draait de wereld (nog), zo is hij Total loss.

De doemscenario’s liggen voor het oprapen. Ik hoop werkelijkdat het niet zover komt en dat we solide en solidair verder bouwen aan Europa.Of zijn er teveel die zich de waan van de macht verbeelden? Iemand komt met eengoed idee, een ander haalt er een streep door, had juist iets beters ingedachten dat wordt weggehoond. De stemming daalt – er is geen klimaat vanluisteren.
De trompettist was er niet vanavond, jammer.

Wat is verdriet? Een mengsel van (allerlei) pijn enonvervulde hoop, van vervlogen dromen, van heimwee, boosheid, angst, vanonmetelijke schrik, van duisternis, blindheid en onwetendheid, onmacht enverlangen.

Donderdag, 8 december

Eerst zie je een lange, brede strook roze-oranjeuitgestreken licht dwars door de vertakte bomen, dan verdwijnt alles als in eentrechter achter de stam en in een mum van tijd keert er een rood-oranje bolterug die enkele seconden later van het felste geel is. Deze laatste, bijnaverblindende gestalte van de opgekomen zon strijkt zich uit over de hemel. Jezou bijna denken, dat de zon in de ganse grijze lucht is opgelost.
In de middag een klein uurtje aangenaam bezoek.
De trompettist is terug. Bravo.
19u00 Te bed.

Vrijdag, 9 december

Poetsdag, wasdag, een zonnige dag, pijnbomendag. Rieky werktaltijd zo binnen de tijd, dat ze aanbood voor mij de boodschappen te doenwaarvan ik dankbaar gebruik maakte. Ik hoopte er weliswaar op vanmiddag nog wegte gaan, maar na de lunch zat ik nog zo in de greep van de pijn dat ik nietdurfde. Ook nu, half vier, waag ik het er niet op, schenk tranen en koffie.Koning van mijn toekomst kan ik nooit meer worden.
Ik probeer tot een kerstgedicht te komen, maat het luktniet. De eerste zeven regels zijn opgewekt, maar alle volgende regels zijn weermoralistisch, dat vervuilt alles.
Het is onvoorstelbaar. Dat dat wat liefde heette, ikdesondanks (de moordende pijn) probeerde te willen zijn, door haar nu tot ééngroot moeras is gemaakt. Ik schrijf er niet over, zoek het ongeluk niet op, wildadelijk niet opnieuw ‘doodgeschreven’ worden. Marieke beweegt zich‘gemakkelijk’ tussen twee polen, die van hemelse liefde of doodslag,vermorzelend. Soms (en gelukkig), zoals vanavond, komt er na een reactie vanuithet tweede uiterste een die menselijker is, eerlijk, even helder, terespecteren. Het maakt alles ellendiger als het zo bitter moet
Mijn ooghoeken branden van het zout.
On the light side of the street, daar wil ik heen.

Zaterdag, 10 december

Direct al veel pijn, overgoten door zonnigheid. Op debalkonrand zitten twee spreeuwen. Ze kennen elkaar niet. Als zich een eksterbij hen voegt, vertrekt een van de spreeuwen. De andere kiest het hoekje enhuppelt naar het balkon hiernaast. De ekster, een rusteloze vogel, verwisseltdrie keer van plaats en zie ik opeens verdwijnen naar een van de bomen bij hetmeer. Wat gevleugeld is, staat gereed om te vertrekken.
Na de lunch hoop ik de stad in te gaan.
Het is nu 17u10. Ook al schijnt er zo’n verleidelijkzonnetje, het is gemeen koud in je gezicht. Bij Boxxer heb ik me dan eindelijkeen Samsung led-televisie aangeschaft die ze dinsdagmorgen komen installeren;ik heb van KPN een digitenne campakket, dat kost slechts € 9,- per maand en kanik toch alle zenders ontvangen.
Nergens zat er iemand op het terras dus waren deverwarmingslampen uit. Tegen vieren weer thuis. Te weten dat zij hier is, misik haar toch vreselijk, ‘die heftige dame van me’. Het is een diepe wond.
Waterfall of Life.
Met tranen van schaamte wend ik mij af. Daar, vijf meterverder, staat een bed met zwart beddengoed, stiller kan het niet.
‘Dag lieveke’, zei je altijd, en je keerde nog driemaalterug.

Zondag, 11 december

Toen ik met mijn wankele kop in de Cabrio de kamerbinnenreed, was de zon al lang op, werd alles verlicht zodat het ook in z’neigen zijn kon verschijnen. Ik fluisterde haar naam. Ze sliep nog onder datprachtig glanzende satijn, zo mooi en zacht als haar huid. Al wat ik vurig hebgehoopt, ligt daar, is vervlogen, voor mij onbereikbaar. Oder gibt es nochLiebe zwisschen uns?
Nadat Gertrude me had geholpen en dampende koffie voor mehad neergezet, dacht ik te gaan lezen, maar ik viel in slaap – zonder een drupkoffie.
Vic en Els waren op bezoek, onverwacht plezierig, heelaangenaam. Daarna zakte ik uitgeput van de pijn in elkaar en sliep tot halfzes. Dat zo’n bezoek niet wat doorwerkt, vind ik afschuwelijk, maakt meongerust, bang. Ik zal in verlatenheid sterven, misschien.
Ach, jij ademt al in een ruimere wereld. Ik vind m’n wegwel, - on the light side!

Als het blad van de bomen is geschoren

2011-12-06T19:33:00.001+01:00

Dagboek

Dinsdag, 29 november

Het bewind geven aan de pijn zoals ik suggereerde, lijkt meniet wijs. Het maakt me te passief, en zeker in het alleen-zijn is datdodelijk. Hopelijk volgt er morgen eens een betere dag.
Ik schreef een hele reeks van woorden op voor ‘Hetsprakeloze graf’, voegde woorden bijeen, schrapte er weer, ik wil teveel. Ik betwijfelof het lukt.
Leny vroeg zich af of ik nu wel genoeg zorg kreeg. Weet hetniet, er is toch méér dan zorg, maar ja, dat kan niet worden gearrangeerd. “Deinvulling van mijn leven is kapot, de aanraking nu ook. Nee, niet dat een anderdaarvoor verantwoordelijk is, maar het is wel de grote makke, leven in een zogoed als onbewoonbaar lichaam.” Het is half elf, ik ga maar liggen, ‘Misschientot morgen’, zei Leo Vroman.

Woensdag, 30 november

De Winner won het van mezelf, nee dat is overdreven, het wasde noodzaak boodschappen te doen, dat hoort nu eenmaal bij het corvee. BijC1000, zowel in de Veentjes als aan de Houtmanstraat, is aan ruimte geen gebrekén men is er erg behulpzaam.
Morgen zal ik pater Ko nog eens bellen; misschien, ofschoonde kans zeer klein is, is er toch nog een mogelijkheid de kerst in de abdijdoor te brengen. Het zou me gelukkig maken.
Waar doet een graf aan denken? Aan aarde, aanopgeslotenheid, aan het duistere leven (want er gebeurt van álles), aangeheimzinnigheid, aan de diepte, de diepe wanden (zelfs geluid moet er zijn(geweest), maar dat ketst af tegen die wanden – of een ander woord? - onbereikbaar, verstild, verstomd.
Hoogstwaarschijnlijk is er na veertig jaar helemaal nietsmeer te vinden, ook geen schedel. Alles is uitgedroogd, vergaan, stof geworden.Wat veel mensen ervan denken, is een fabeltje. Niks pieren of kevers of welkmacaber gespuis ook want daar is nauwelijks of geen zuurstof.

Donderdag, 1 december

Het sprakeloze grafvan Mimi

Mam, ben ik door mijn denken aan jou

jouw hiernamaals? Is dan de herinnering
een ontstaan in de ander?

Jij droeg mij als vrucht, en nu,
nu ben jij de vrucht in mij,
zo behouden we elkaars liefde.

Maar klank en kleur van je stem

zijn me vrijwel ontgaan, die richt zich
zich niet meer tot ons en zou afketsen

Verder ben ik niet gekomen in de stilte en razernij van dezedag.

Toen ik er nog kwam (kon komen), was het een persoonlijkeontmoetingsplaats waar ik gehurkt voor het graf mijn gedachten liet gaan, ofrondom liep te mediteren. Die opgeslotenheid in het graf staat ook niets anderstoe. Doe niets anders dan eraan denken. Dat afketsen (op de diepe wand vanaarde?) dat is een fout idee, denkbeeld, die wand bestond er een paar uur in1972, maar ’s middags gooiden ze die kuil al dicht.

Vrijdag, 2 december

Een beetje te laat op. Rieky is er vanmorgen. GisteravondGertrude nog gebeld, maar ze was er niet. Ik voelde me altijd veilig envertrouwd bij Buurtzorg. Maar er is ‘iets’ mee. Ze komen de hele week al natienen, vanmorgen pas om half elf. Ik zal het open en vertrouwelijk met zebespreken. De mantelzorgconsulent en naderhand ook G. hebben langdurig met Mariekegesproken, tegenover mij geen woord.
Behalve het bestelde boek over Sam Drukker – beeldend kunstenaarvan het jaar 2011 – kreeg ik een prachtig cadeau toegestuurd door Walter: demagnifieke biografie over Peter de Génestet. Een tot in de puntjes verzorgdboek, uitstekend gebonden met leeslint. Hier vallen vakmanschap en esthetieksamen, een compliment aan vriend en uitgever Walter Jansen. De ondertitel: Levenslust en Stervensmoed.
Peter de Génestet is wel ‘de geliefdste dichter van denegentiende eeuw’ genoemd. Hij heeft een kort en tragisch leven geleid, van1829 – 1861. Slechts korte tijd woonde hij in Rozendaal, waar hij is overledenen begraven. Het boek, waarop ik inhoudelijk nog terugkom en fraaieillustraties bevat, is samengesteld door Marita Mathijsen en Henk Eijssens.
Het is nu 16u50. Praktisch de hele middag gewerkt aan delaatste vijf, zes regels en na een aantal vergeefse pogingen het gedicht tochin de gewenste vorm gekregen, al is de foto niet van de beste kwaliteit.
Wat een draak van een pijn!
Het is de vraag of ik nog een antwoord vind op dit innerlijkgebroken goed.

Zaterdag, 3 december

Eerste taak na het ontbijt is het publiceren van het gedichtvoor mijn moeder. Het is guur, koud weer. Om half negen belde Jacob al aan wanthij zou nog twee vergeten boodschapjes voor me meebrengen als hij er zelf voorop pad ging.
Het was opnieuw een beroerde dag, maar ik heb er intensgenoeg van daarover te schrijven.

Ik ben met stomheid geslagen

door zo’n aanhoudende pijn, verdriet en machteloosheid -
en dan te beseffen, dat zó mijn einde

wordt getekend in volkomen verslagenheid;

in plaats van nog iets beduidends te mogen maken,
is er nu, tot dat eind, de zinloze herhaling van al dat mijmankeert,
maar néé, nee, ik laat de vogelkop niet hangen.

Zondag, 4 december

In en om het gebouw, in het landschap rond het meer, heersteen serene rust. Geen zuchtje wind, alles eert de zondag.
Bezoek Enno’s website - http://www.enno-nuy.blogspot.com - met boeiende opiniërende teksten overpolitiek en cultuur, zoals bijvoorbeeld de laatste film van Lars von Trier overde ondergang van de wereld, Melancholia.Ik zag de trailer en daarin onder meer Kiefer Sutherland, dan begint mijn harttoch (een beetje) te kloppen voor een televisie.
De middag verstreek in heel aangenaam bezoek, hoewel de pijngeen seconde van wijken wist.

Al de hele week is er iemand die tussen half zeven en zevenuur op de trompet een serenade brengt aan de komende vierentwintig uur. Desolist staat bij het meer en zorgt onzichtbaar voor een heel bijzonder halfuur. De toonladders spreken van een romantische of melancholische compositie.

Nu ik mijn oren spits, de trompettist is nu, 20u30, aan deandere kant van het meer. Wonderlijk, this is the holyness of music, of lifeand music.

Maandag, 5 december

“Hier schijnt de zon over je tafel en in Gendringen was neteen donderend onweer, 15 km verder.” Joyce was helemaal verbaasd. Zo rustig ishet ook gebleven, buiten dan. Van W.F.G. Jansen konden maar enkele werken in“Schilderen met de losse toets” me bekoren. Veel secondewerk vermoed ik. Dikkeverfstructuur, hoekige composities. Sober en donker van kleur. Ook bij zijntijdgenoot A. Gorter.
Hopelijk tot morgen.

2011-12-03T08:33:00.001+01:00

[MN. In Memoriam mijn moeder 13 mei 1923 - 3 december 1972.]

Als je valt, blijf dan niet liggen. *

2011-11-29T13:24:00.001+01:00

Dagboek

Zaterdag, 26 november
Toen ik gisteren opstond – en ik keek een heldere ochtendin, “maar er staat een koude, gure wind”, zei de schilder op mijn balkon,waarop ik eerst voor hem koffie zette – was het vreselijk, maar vandaag is het ook driemaal niks. Leny heeft me gedoucht, een inspanning waarvan ik paszojuist weer wakker werd. Het is 11u50, de zon schijnt. Er is ongemerkt meerbladverlies.
Ik ging veel te laat naar bed. Orithia’s reactie op mijnweblog is – hoewel in wezen niet zo welkom - een schot in de roos. Die toontheel precies een karakterverschil en een fundamenteel verschil in schrijven. Iktracht in mijn leven enkele diepe waarden te vervullen, zoals respect,zachtmoedigheid, oprechtheid en waardigheid. Ik schrijf ‘dicht bij mijn leven’,maar selecteer elke keer wat/waarover ik kan schrijven, wat gezien de andergeoorloofd is. Over zeer vele levensgebeurtenissen waarvan ik weet, in wierleven dan ook, zal ik zwijgen. Ik zou iemands integriteit kwetsen enongetwijfeld fouten maken, vergissingen begaan. Het is zinloos kwaad.

Behalve je alomvattende onzekerheid, je toewijding, jetederheid, heb je een rebelse, radicale kant en eenmaal aan die zijde van jebestaan zul je niet schuwen te schrijven wat er in je opkomt of wat je ook metstelligheid meent te weten, zoals van de zomer en nu weer, zonder het vanbelang te vinden of het mij beschadigen zal en, belangrijker, of het wel echtwaar is. Jouw gevoel en intuïtie zijn superieur. Zelfs in de tuin van mijnweblog schend je mijn privacy, mijn waarachtigheid, je vernedert mij en de opmij betrokken mensen. (Aangezien ik telkens van de pijn zit te pauzeren, moetik aan een historische zin denken van een staatsman in de beklaagdenbank. Hoorje hem ook? Bill Clinton: ”I did not have sex with that woman!”.) Lieveke, ikheb geen enkele vrouw op sleeptouw, om over die anderen maar te zwijgen. Het isvolkomen onzinnig. Met welk recht zouden we voor elkaar mogen uitmaken wie devalse, gevaarlijke en wie de echte, niets van te duchten vrienden zijn? Het iseen nare, pijnlijke en overbodige onzekerheid waarmee je mij geselt. Lieveke,ik kan al zo weinig meer, neem me niet ook het vertrouwen af. Aan C zal ik nietsterven, maar deze donder en bliksem luiden de noodklok.

Zelfs een dag schrijven duurt lang. Gelukkig heb ik van denacht geen weet.

Zondag, 27 november

Opnieuw een heldere, zonnige dag. Bij vlagen een echteherfstdag, dan stuifregent het, staat er een harde wind en vliegt het blad alsvogels van de takken. It’s ten in the morning. There’s sun all over my tablewhen I write this, sitting in my wheelchair Cabrio II, and I’m in love with allthe walls of my room. Of course,I slept alone, from now on my reality. The pain is making me anxious again toleave Marsman’s appartment.
Orithia is gone. She has been abduct by Boreas, the oldGreek wind. She left a few words: “Jij bent de liefste. Ik hoor het wel wanneer hetspook uit je opera, je leven, is verdwenen.”
Achter die naam staat nog een andere, Marieke, eenbeminnenswaardige vrouw die oneindig veel voor me heeft gedaan en vanonvergetelijke betekenis is, woorden schieten tekort om haar voor alles teprijzen, maar zó en dat tot driemaal toe, dat is me levensonmogelijk. De kleurvan de liefde is helemaal verschoten.
Gulle liefde, grondige verwoesting. Vreselijk, eenregelrechte kwelling. Maar ik ben geen mens van even een knopje omdraaien, etvoilá, ce temps est révolu.

Jaren geleden schreef Adriaan van Dis, “Verander je kompasenkele graden en je komt in een heel andere haven aan.” Dat lijkt me het meestwijs. Een paar zaken reorganiseren, zorgen dat ik met kerst hier weg ben en diepijn het bewind laten voeren, misschien dat ik er dan het minst last van heb.

Maandag, 28 november

Het is alsof je met röntgenstralen binnen het geraamte vande boom, in de buikholte, onze levensbron ziet, een prachtige rode bol. Maarhet geraamte is wat overschiet als de herfst zijn werk heeft gedaan. En dangaat het snel. Er is geen rood meer te bekennen en hij zit al op borsthoogte.
Gertrude is laat. Voortaan ook op zondag hulp. Boodschappenen was doen kan ik deels zelf, mijn bed verschonen zal ik Rieky vragen.
Het lijkt wel of ik word afgebroken.
Met kerst weet ik me nog nergens onder te brengen, alles zitvol, helaas ook de abdij. (Dat zou het mooie zijn van hotel Merlinde in Breda,daar is ook een rooksalon. Maar alleen de taxi al kost € 320,- Dacht, kan ikin de rooksalon een mooi verhaal proberen te schrijven over die serie van driewonderschone boeken van Rudy Kousbroek.)

Dinsdag, 29 november

(Gelukkig ben ik weer wakker geworden. De hele avond zat ikhier met een door de pijn verscheurd hoofd en durfde niet naar bed. Bovendien voeltde keel dan dichtgesnoerd door littekenweefsel, het voelt als dichtbegroeidstruikgewas waar de duivel af en toe alvast maar de brand in zet.)
Een poos geleden is gebeld door de beheerder van het kerkhofMaliskamp, of ze het graf van mijn moeder konden ruimen want het ligt erbijna veertig jaar en “het wordt ook niet te best onderhouden”. Ik blijk deenige die dat niet zou willen, maar kan er evenmin naar toe. Ik moet het maarniet meer tegenhouden. (Het graf ligt op de derde rij, uiterst links onder eengrote spar.) Had ik een eigen tuin, zou ik haar stoffelijke resten in een kleinkistje willen herbegraven. Elk jaar tegen 3 december, zolang nog niet ontdaanvan de last van mijn eigen lijf, ben ik ermee bezig, sprokkel ik nog watwoorden uit mijn ziel.
Ik zal er aan werken, de titel heb ik al, Het sprakeloze graf van Mimi.
Zal me warmer aankleden zodat ik straks met de Winner wegkan. Ga ook even langs Jacob.

Voor het hart is het leven simpel ....*

2011-11-25T14:14:00.001+01:00

Dagboek

Zondag, 20 november

Plotseling wakker; ik kijk in de stilte van de mist, denkdat ik er al een nacht heb opzitten, maar ik sliep om acht uur en nu is hetamper half elf.
Ik realiseer me al een jaar in Doetinchem te wonen, de staddie ik pas sinds 1 maand een beetje ken, dat ik weet gisteren op een terras aanhet Simonsplein – een plein met Platanen - erwtensoep te hebben gegeten, tegenover het mooiere Grand Café Bank maardat was vol op een onbereikbaar plaatsje na. In de fraaie Romaanse kerk wordengeregeld educatieve exposities georganiseerd, ditmaal over autisme.
Alle tijd sinds november 2007 – de 13^de kreeg ikeen heseninfarct – was erger dan pijntijd. De liefde van Orithia h(g)eeft somsveel te verduren maar is een onmisbare wonderlijke zegen. Ze sleept karren voltederheid naar binnen en ik zou haar met hartstocht willen minnen wat door depijn wordt belet en tot zwaar verdriet leidt. Voorgoed gekruisigd op het houtvan onvermogen.
We kunnen elkaar soms moeilijk bereiken, omdat ik mijn ogensluit en zwijg vanwege de strak aangetrokken knellende banden in mijn nek totonder mijn kin, in mijn schouder tot ver in mijn rechterarm. Het fijnste ishaar stille liefde in mijn armen. En er is een kleine ontroerende vriendschapmet Jacob, die groot is in eenvoud. Als Buurtzorg er niet was, kon ik het hierwel schudden. Offers van goud, als je wat dieper kijkt.
Ik keer weer terug in louter mist.

Maandag, 21 november

Ik zit naakt en droevig op de rand van mijn bed in eenkleine wereld. Al direct weet ik niet hoe ik mijn hoofd moet houden. Ik voel meontaard, besta uit enkel pijn en verlatenheid. De zon doet verwoede pogingendoor te breken, maar de muur is te dik. Iemand die ooit met mij een wij vormde,mag niet meer bestaan. Ik schend die code een doodenkele keer, voornamelijkhalf oktober als ze laat weten dat Lola is geboren, zonder verdere verlangens,zonder illusies, maar warme betrokkenheid. Ik ben volgens Orithia een kind dat daar niets van snapt, dateen ‘genezing zoekt bij haar. Je zult nooit aan haar helen, je zult aan haarsterven.’ Orithia verdraagt haar niet.
Ik, die zogenaamd liefste mens naar wie altijd isuitgekeken, blijk een aartsleugenaar want ‘je dochter is van een andere man.Die spaarpotten voor je kleindochter zou ik het liefst kapotsmijten.’ Mijngeschiedenis wordt verscheurd.
Helpt ze me of helpt ze me om zeep? ‘Een leven zonder jou isniet om vol te houden.’
‘Er is niemand zoals jij voor mij’, hoe vaak heb ik haar datniet gezegd? Ze gelooft het niet half. ‘Zij

is de eerste aan wie je denkt. Ganaar haar, daar is je thuis.’ Dan ik weer, dan zij. ‘Precies, zij is van jegescheiden, jij niet. Dat je haar steunt, daar heeft ze wel een lief woord voorover.’

Had ik mijn mond maar vol van haat of erger. ‘Jij, Orithia,je bent toch uniek!, ik houd van je.’
Ik ben onteigend.
Of toegeëigend?

Ik ben geen weeskind, maar een ongewenst tweede verrassingin die februarinacht van 1949, dat is denkbaar. Waarom toch moest ik alselfjarig jochie alleen op de bus naar het ziekenhuis? Waarom herinner ik mealleen dát en staat de rest in het vergeetboek? ‘Over twee nachtjes kom je weernaar huis’, troostte m’n moeder.

De maximale uitleentermijn voor het anti-decubitiskussen isbij de thuiszorgwinkel verstreken. Briefje van de huisarts naar dezorgverzekeraar. Van daar werd mij gebeld met de boodschap dat ik bij degemeente moet zijn, bij de WMO. ‘Die verwijzen meneer naar de zorgverzekeraar’,voorspelt de thuiszorgwinkel-mevrouw Orithia. Maar O. zou O. niet zijn als zeniet toch een derde verlenging voor elkaar kreeg. Fantastisch. Vanuit de WMOzou worden teruggebeld. Gebeurt niet, probeer het uren later opnieuw. ‘Neemeneer, alleen ’s morgens tussen 9 en half elf.’

Orithia heeft heerlijk voor ons gekookt.
Nadien leest ze Trouw. Ze omcirkelt een zin om te onthouden:‘Voor het hart is het leven zo simpel, als het niet meer kan, stopt het.’
Ik ga terug naar de tovertrommel, de mist. De bomen lijkenop met het zachtste potlood getekend takkenhout.

Dinsdag, 22 november

De ochtend begon helemaal niet goed; een hygiëneprobleemzorgde voor veel ergernis en stress en dus zat ik onmiddellijk weer in de logevan de pijn.
Natasja van de WMO zorgt voor een nieuw kussen.
Robbert van Buurtzorg toonde met veel terechte trots zijnartikel over de Aalscholvers in de Mariapeel in het Natuurhistorisch Maandblad.Goed geschreven, mooie observaties.
Orithia doet wat veranderklusjes in huis. Prachtig. ‘Ik zieu zo graag’, denk ik almaar.
Waarom gaat het zo beroerd met me? A man with four screws inhis upper vertebrae. A man who has got a stroke.
En in de avond, laat in de avond zie ik opeens zware zwartewolken recht op me afkomen, als om een zwarte kap om me heen te gooien.Oorverdovende donder en bliksem, ik druk me angstig in het kussen, zoals toenik elf was en niet begreep wat me boven het hoofd hing. Het gaat razendsnel.Als alle onstuimigheid al weer kms verderop is gedreven, blijk ik bewegingloosen van kleur verschoten in bed te liggen. Roerloos, ademloos, levenloos. Mijnzieltje beseft dat ik het ben, maar ik weet niet waar ik uithang.

Woensdag, 23 november

Maar het is allemaal anders. Gelukkig zit ik hier en is nieteen hele familie in rep en roer. Het geeft misschien een idee van de pijnwaarvan ik me wil verlossen. Jammer dat Orithia er vandaag niet is. Misschienook maar goed, ziet ze mij een dag niet in die lamlendige houding. Zal het dannooit meer veranderen? Zouden we op kerstavond niet samen naar de abdij kunnen?
Vanmorgen was de ene boom nog goed te onderscheiden van deandere, maar intussen gaat de mist zich samenklonteren, wordt dichter. De bomenlijken tegen een grijze wand geplakt.
Ik vroeg Jacob op de koffie; hij reageerde alsof eeneervoller verzoek ondenkbaar was.
Het is 03u20 in de nacht. Het is allemaal anders. Nogverschrikkelijker dan ik dacht, zie http://jemarieke.blogspot.com. Ik kan niet schrijven, ik heb het koud, beef over m’n hele lijf, ben bang.
Hoe moet ik nou toch leven?
Is er nog hoop? Het is donderdagavond, 20u12. Een dode dag.Maar Orithia meent stellig te weten dat het anders is: ‘Terwijl jouw band met 'datgruwelijke mens' alleen maar mooier en zogenaamd warmer wordt. Ga naar haartoe.’ Dwalingen van de geest.
Al maakt de pijn me diep ongerust hier in m’n eentje envloeien de tranen over mijn akkers, ik voel me innerlijk gewapend om haarvertrouwen terug te winnen. Het is bijna half twaalf, ik moet dringend gaanliggen, maar voel me niet veilig.

[©MN, ‘Les jours de l’âme.Photo: ‘A new hope’ (?) by Warwan Fardiansah. *KarlOve Knausgard in zijn Autobiografie 'mijn strijd': "Voor het hart is hetleven simpel; het slaat zolang het kan. Dan stopt het."]

Het leven gaat trager

2011-11-20T16:33:00.002+01:00

Dagboek
Maandag, 7 november
Het lijkt wel of ik een meteorologisch oog heb, ik zie een
lange grijze dag voor me, droog maar koud. Er is nauwelijks wind, het blad
verdort aan de takken. Tel meer spreeuwen dan anders. Vermoedelijk ga ik er nog
wel op uit, misschien even naar ’t Brewinc. Later op de dag kan Orithia de twee
schilderijen van Mankes (de uil en de oude geit) en Titus, het zoontje van
Rembrandt, ophalen. Titus is geschilderd door Harmen Tichelaar, een
gepassioneerd en begaafd kopiist; op ’t laatst lukte het niet zo goed meer
doordat hij de ziekte van Parkinson kreeg maar de penselen niet naast zich neer
kon leggen waardoor, bijvoorbeeld bij Titus, het rechteroog van het jochie niet
goed in de verf kwam.
Het is 15u30 – ik heb de Winner maar laten staan - , met de
pijn erbij wordt de kou, nu het toch is gaan waaien, me te bar. Wat duurt zo’n
dag lang.

Dinsdag, 8 november
De pijn heeft zich weer op z’n hevigst laten kennen.

Donderdag, 10 november
De Winner heb ik nu een maand en de teller staat op 266. Het
wordt per dag kouder en de animo vermindert. Vanmiddag tweeënhalf uur geslapen.
Gelezen heb ik ook nog: ‘De tijd zelf’ van Harry Mulisch, een onvoltooide roman,
of beter, de wording van een roman. (Op de werktafel van Mulisch lagen op de
dag van zijn overlijden aantekeningen, prints, knipsels en boeken. Deze
paperassen waren bestemd voor een roman met als titel ‘De tijd zelf’.
Drie verhaallijnen komen erin op gang, de een wat meer, de ander wat minder.
Aan de aantekeningen is het tastend zoeken van de schrijver af te lezen. Welke
thema's, dromen, gedachten en autobiografische gebeurtenissen zouden een
bestemming krijgen in het dwingende verband van de roman? Marita Mathijsen en
Arnold Heumakers brachten de losse delen bij elkaar en vulden ze aan met
dagboekfragmenten. De tijd zelf had de laatste roman van Mulisch kunnen worden
- maar hoe?
Volgende week begin ik aan ‘Een onbarmhartig jaar’ van Conny Palmen.
Mijn energie is zo dun als een vloeitje.

Vrijdag, 11 november
Degene die van de week zei het boek van Palmen al in
voorraad te hebben, zoals de Noord-Nederlandse Boekhandel, die liegt. Pas
vandaag is bij het Centraal Boekhuis de blokkade opgeheven. Dat is logisch want
het getal 11 had bij het echtpaar een wel heel bijzondere betekenis: op 11
november 2007 vraagt Hans Conny ten huwelijk, zij trouwen 11 november 2009
waneer ze elkaar 11 jaar en 11 dagen kennen. Hans overlijdt op 11 maart 2010 en
vandaag verschijnt haar boek over hun passievolle bestaan. Wat opvalt, is de
snelheid, bij Ischa was de afstand in tijd groter.
Vanmiddag onverwacht bezoek van Wim, al 11 jaar pastor bij
Slangenburg. Heel aangenaam elkaar weer te ontmoeten. “Ik kwam er zo graag.”
“Ja, maar jij was ook een graag geziene gast.” Uitgeput naar bed.

Maandag, 14 november
Gisteren leefden we de gehele dag in een ondoordringbare
krans van mist. Geen sterveling te horen. De dag gleed weg zoals hij was
gekomen. Plots was het duister, de tijdwijzer: het was half zes. Vanmorgen was
het helder, buiten tenminste. De pijnwijzer liet me aanhoudend naar bed gaan,
evenals vandaag. Tussendoor lees ik een stukje verder in de ‘De tijd zelf’ van
Harry M. en Conny Palmen. Ik geloof dat zo’n beetje de hele pers haar heeft
neergesabeld. Vreselijk naar voor haar, juist nu. Het zat haar zelf ook niet
lekker, dit boek, dat geeft ze enkele keren onomwonden toe, maar het ging niet
anders. Om dat nog eens keer in alle weekendkranten ongezouten te moeten lezen,
nee. Ik heb heel wat boekrecensies geschreven en weet dat als je eenmaal de
slechte toon te pakken hebt, dan volgt er ook geen betere meer; het lijkt dan
de kunst te laten zien dat je, als recensent, dat vileine ook wel beheerst.
De weblog komt zo spoedig mogelijk in de oude stand; er
komen veel klachten over de toegankelijkheid van het huidige dynamische
template. (Maar zelfs deze oude geeft weer problemen waar ik helemaal kriegelig
van word. Mettertijd zal ik het wel leren?)

Intussen is het vrijdag, is het volle maan geweest en bleef
de Winner hoofdzakelijk in de garage. Weer een record aantal uren geslapen
zodat de pijn over de tijd heen werd gesleept. Donderdagmiddag lag ik zo
ontspannen mogelijk en geheel meegaand te luisteren naar de Hypnose-cd
Pijnbestrijding, maar het einde was ontgoochelend. “U voelt dat de pijn is
weggegaan, met de noorderzon is vertrokken … en dat blijft zo, dat blijft zo.”
Ik baan me een weg naar vernieuwde hoop.

[© MN, ‘Les jours de l’âme’.
Foto: ‘Ga heen en vermenigvuldig u.’ Ik heb zaterdagmiddag wel een mooie leren
agenda 2012 gekocht. Uit gewoonte, of uit de werkelijke verwachting nog
toekomst te hebben? Het is een naar, eenzaam en pijnlijk weekend.
Het bericht hieronder ligt in
de kreukels. Wat ik ook doe, Blogger functioneert niet meer. Ik zie wel hoe het
dit bericht vergaat.]

2011-11-07T10:26:00.010+01:00

Dagboek

Zondag, 30 oktober (Het ligt aan de nieuwe interface. Nu komt het goed.)

Wintertijd, herfsttooi, mooi weer. Een behaaglijke rustdag.Veel gepraat samen en langdurig online gebladerd in The Art of Living, met niets dat betaalbaar is, typisch voor de Happy few maar niettemin kostelijke verstrooiing biedt, zoals werk van Albert Niemijer en Paul van Ernich.

Maandag, 31 oktober

Naar Gaanderen, SecondLife, maar eerst naar Terborg maar die vroegere antiekloods blijkt niet meer te bestaan, evenals meer dan 40 andere collegae in die omgeving. De man in Gaanderen was me erg behulpzaam, zette meteen aan de kant wat in de weg zou kunnen staan. Het HeiligKind van Praag vond ik altijd al mooi, het is een middeleeuws mirakelbeeld dateen wereldwijde devotie geniet. Het beroemdebeeld staat boven het hoogaltaar van de kerk Onze Lieve Vrouw van de Victoriein Praag. Deze van oorsprong lutherse kerk wordt beheerd door de OngeschoeideKarmelieten in het nabijgelegen klooster. Het Heilig Kind van Praag trektjaarlijks duizenden pelgrims uit de hele wereld naar de Tsjechische hoofdstad.Volgens een legende zou het Kind Jezus aan een monnik in Spanje zijnverschenen, die na deze ervaring een houten beeld van 47 cm hoog van de hemelsegestalte vervaardigde. Vervolgens zou het beeld in bezit zijn gekomen van SintTeresia van Avila, de stichteres van de Orde der Ongeschoeide Karmelietessen.
Tevens een spaar-Engel gevonden eneen fraai slank Mariabeeld van ik schat ruim 50 cm; met haar blote voet beletze een slang de appel te grijpen, als ware zij de nieuwe Eva. Zou zij werkelijkin de schepping hebben willen ingrijpen, deze Vrouwe van alle Volkeren? In het aardse leven van Maria ligt als in een bloemknophaar uiteindelijke hemelse majesteit vervat. Zij is een hemelse roos die zichlangzaam opent, die haar wortels heeft in Gods eeuwige scheppingsplan, dieontkiemd is in de aarde, die zich in het licht open plooit en uiteindelijk destralende volheid van haar vrouwelijk wezen toont.
Voordat ik er wegreed om naar de herberg Onland te gaan, Orithia gebeld. Nog geen twintig minuten later was ze al bij het terras. Alle emoties ontwaken.

Dinsdag, 1 november

Grada ‘gooit het vanmiddag in de groep’, of ze gezamenlijk een haalbare oplossing weten voor een noodzakelijke‘time out’. Zou ‘den Ooiman’, mijn mogelijke voorland, iets zijn? Als het in debuurt is, komt Buurtzorg in elk geval, bijvoorbeeld De Wrange of een huisje inhet Landalpark. Morgen hoor ik meer. Na de lunch ga ik heel even naar Orithiaom haar nieuwe schilderij van Israëls te bewonderen. Daarna ga ik weg, geen idee welke kant op.

Ja, het schilderij. – het is welhelemaal des Israëls, en voor Orithia hoeft het geen fijnkunst te zijn. Ik vindhet te weinig soepel, te kanterig, de achtergrond te donker en te vlekkerig. Op een gegeven moment verdwijnt dat origineel uit je gedachten, je geheugen, maar ik zag het nu ter vergelijk en de kopie is niet anders. Ik zou hebben geaarzeld,en uiteindelijk hebben gekozen voor Paul van Ernich voor wie de esthetiek een voorname rol speelt. Onvergelijkbare kunstenaars. Zijn zoon Jozef schilderde albeduidend anders.

Ik zou Henk nog steeds bezoeken,dus besloot ik naar ‘den Ooiman’ te gaan, het verpleeghuis hier een km of 4 vandaan. Quasi modern, maar volkomen achterhaalde accommodatie. Je kunt helemaal niets meer van jezelf meenemen, op kleding na dan. Een ruimte van 40vierkante meter voor twee personen: elk een bed met nachtkastje, kledingkast, grote televisie en een wastafel. Geen toilet of douche, geen schrijftafel.Tegen de wand het befaamde prikbord. Hij was erg moe en had het niet naar z’n zin. Na een kwartiertje ben er ik gillend vandoor gegaan, het mogelijke voorland vervloekend. Het zou mijn einde zijn. Maar wie lastig of opstandig is, krijgt ongemerkt een pilletje Haldol door het drinken, het is anders onbeheersbaar voor die doorgaans jonge meiden die er als personeel rondloopt. Neen, daar zal ik nooit komen, ’t was alsof ik een klap in mijn gezicht kreeg. Een groter gevoel van ontheemding en eenzaamheid is me niet denkbaar. Is een eigen keuze mogelijk en bepalend of heb je in het onvermijdelijke niets in de melk te brokkelen? Of alleen wanneer je genoeg zout in de pap hebt verdiend?

Donderdag, 3 november

Gisteren fors verslapen, tot 9u20 en vanmorgen, mede doordat ik vroeg naar bed was vanwege de bekende malaise– om half tien -, zat ik al om 7u hier, veel te vroeg. De kleurwisselingen in het landschap vind ik boeiend, maar teleurstellend is dat zeer weinig winkels toegankelijk blijken, zoals gisteren in Zelhem en Hengelo. Vanmiddag ben ik maar eens hier gebleven en sliep een paar uur. Telkens nog beelden van ‘denOoiman’, het is schokkend te zien dat anno 2011 het leven daar in wezen niet wordt gerespecteerd (als het er opaankomt, ben je niet van waarde) – ik mag of moet blij zijn met wat ik heb en nog kan, maar ik word nog elke dag zó gekweld dat zelfs het lezen me niet langer dan tien minuten is gegund.

De bieten werden gerooid, het maïs gehakseld. Op sommige plaatsen zijn de kale akkers zelfs al weer geploegd.Veel kraaien en zelfs fazanten nemen het er goed van. Ik rijd van de week nog een keer naar Hummelo voor een vollediger overzicht. Echte vorst kunnen de boeren zich niet veroorloven en de loonwerkbedrijven evenmin. Scholieren blijven gerust met vier naast elkaar fietsen en roepen in de meest genante taal het tegemoetkomende ‘oudje’ toe, gierend van de lach want de een weet het nog smeuïger dan de ander. Het meest bonte hoorde ik trouwens van iemand anders hier die in de rij voor de kassa ‘opving’ dat jongelui achter hem zogenaamd in het algemeen van mening waren dat mensen boven de 50 het beste maar doodgeschoten konden worden. Waar komt dit onbehagen toch vandaan? Het mankeertze aan niets, maar de innerlijke beschaving is zoiets als aangespoeld wrakhout.Is het de ongecontroleerde losbandigheid van de straat waarin men elkaarvoortdurend wil overtroeven? Heeft het dan niets met de individuele ‘state of mind’ te maken? Moeten we het dan zien als min of meer normaal puberaal gedrag en niet zo ‘hangen’ aan die grove woordkeus?

De teller staat op 216.

‘Occupy’dringt door in de Achterhoek. Veel adhesiebetuigingen, maar voor daadwerkelijk protest loopt men niet warm. Jongeren die net de slag van studeren te pakken hebben, moeten die verleiding kunnen weerstaan maar zijn, soms, zo gemakkelijk‘slachtoffer’. Studeren is aan strakkere regels gebonden dan vroeger – een beetje een bevredigende toekomst lijkt me in hoge mate afhankelijk van de inzet en volharding in het heden. De beweging doet een (in)dringend appel.

Vrijdag, 4 november

Het felle licht van de zon, het zachte blauw door kalende boomkruinen, de wind die rustig ademhaalt . . . . auf das Insel in die See der Sehnsucht. Betekent: ik houd van het leven. Een mooie dag, maar ik kwam gebroken thuis uit Hummelo.
De teller? 232. Ja, de maïs was overal weg. De kleuren zijn uitbundig. Als er meer oostenwind komt, wordt het kouder en zal er meer blad verdwijnen dan nu in het lichte, zuinige gedwarrel. Ik heb weer wat kleingeld voor in de spaarkoe of in de spaarengel, allebei voor Lola Eddy.
Zaterdagwas ik wanhopig van de pijn.

De inslag van een drama trekt levenslang zijn spoor

2011-10-29T20:08:00.002+02:00

Dagboek

Zaterdag, 22 oktober

De nieuwe dageraad staat weer in een hoog zonlicht, in eenmooie herfstsfeer

Nu Kadafi door een van de opstandelingen, beter wellicht:iemand uit het verzet, is doodgeschoten, wordt er gekibbeld over de vraag ofdit geen moord of oorlogsmisdaad is en dat de man, ‘de rat’, niet in hechtenishad moeten worden genomen om voorgeleid te kunnen worden voor een tribunaal.Zijn dood leidde terstond tot euforie, tot ‘vrije ademhaling’, maar kenthonderden milities; het is de vraag welke strijd er nu losbarst, of eerder, hoedie nu, na deze laatste martelperiode wordt beslecht en dat niet de ene ratvoor een ander wordt uitgeruild. Kadafi was een minstens zo arrogante en wrededictator als Saddam Hoessein. Waarschijnlijk is het lood om oud ijzer. Eenberechting – als dat al in eigen land mogelijk zou zijn - zou tot hetzelfde lotleiden en wellicht op de meest vernederende wijze: in een stadion onder de ogenvan ‘zijn’ door hem geteisterde volk. Hopelijk wordt het land werkelijk enonbaatzuchtig geholpen bij een structurele wederopbouw.

Vanmiddag naar Wehl, Laag Keppel en Hummelo geweest en in Hweer bij hetzelfde terras cappuccino, ditmaal met appeltaart en slagroom. Nadrie kwartier stapte ik weer op en viel direct weer terug. Mensen naast me,twee dertigers, schoten me direct te hulp. “De ene keer gaat het goed, deandere keer niet”, zei ik. “En dan zijn wij er”, zeiden beiden. (Hij reed inzo’n zelfde Volvo als Roger Moore, alias Simon Templar in de serie The Saint.) Fantastisch, deze geenseconde aarzelende bijstand.

Aan het begin van de tocht – het was erg koud, tien graden –werd ik zonder speciale aanleiding, behalve de bekende pijn, overrompeld doorangst. Ik reed een poosje op halve snelheid, overwoog terug te keren, maar hetvooruitzicht op die manier naar huis én naar bed te gaan, was zo ontmoedigenddat ik er plots de vaart in zette. Onmerkbaar verdween de angst. Ik genoot vaneen kort galeriebezoek en kwam ontspannen aan bij dat fijne terras van deGouden Karper. Toch voelt het nog altijd allemaal zo anders als vroeger,wetende ook dat die scootmobiel aan m’n voeten mij toebehoort.

Op de terugtocht zag ik dat men slechts op twee of drieplaatsen bezig was met het hakselen van de maïs, zo heet het oogsten. Laat ditjaar. Er staan nog vele percelen maïs van, wat zal ’t zijn, bijna anderhalvemeter? Vrijwel overal compleet geelbruin. Voor loonwerkers een drukke tijd. Ikkwam aan bij de Veentjes in Doetinchem, daar is een C1000 waar je wel met driescoots naast elkaar tussen de stellingen door kan, zo ruim. Ik kocht toastjesmet eiersalade, een doosje kant en klare pikante gehaktballetjes en de Trouwmet voor Orithia, tegen inlevering van een bon, voor drie euro het eerste deelVier seizoenengerechten, nu dus de Herfstgerechten.

Ik at pas om 18u30, heerlijke boerenkool.

De teller staat nu op 126.

Zondag, 23 oktober

Gisteravond werd alles laat. Na het eten eerste deel van dekrant gelezen, de post doorgenomen en het eerste van de vier bezorgde kleine monografieën,onder andere over Rein Pol, een van de Noordelijke Realisten fijnschilders, eengroepering waar Evert Thielen zich tegen afzet en van onderscheidt. Al lezendeviel mij de ijdelheid op van Thielen want hij zwijgt over Pol, vermoedelijk omde schijn op te houden dat hij de man is van de veelluiken. Ook omgekeerd hoor,de schrijver en kunstenaar Eric Bos, rept met geen woord over de zo gedrevencollega in Brugge. Rein Pol is overduidelijk een andere realist dan Helmantel,die hier op zijn beurt dan ook ontbreekt. Je kunt daarom niet zeggen, ‘zosluiten zich de hekken aaneen’. Hoe of wat ook, Rein Pol maakt zeker zulkeindrukwekkende veelluiken als Thielen én diep geworteld in de verbeelding entalrijke details. Ik citeer de openingspassage.

“Na jaren van voorstudies, schilderde Rein Pol zijngroepsportret Pollegorie, een hommage aan het ‘Noordelijk Realisme’, een zesmeter breed, manshoog schilderij met ontelbare figuren die zich in eenschilderachtig landschap bevinden. Het zijn vrienden, collega’s enfamilieleden. De kunstenaar zelf zit op een podium een naaktmodel teschilderen, terwijl zijn hoofd op een groot scherm wordt geprojecteerd.”Overigens, de veelluiken zijn niet van deze tijd, al in de 4^de eeuwwas het een traditie.

Tegen elven hield ik op met werken en Orithia met lezen. Wenamen een ‘borrel’, genoten van de gehaktballetjes en raakten in een langgesprek. Het was opeens twee uur.

Zoals gewoonlijk om acht uur opgestaan, maar na hetochtendritueel weer terug naar bed. Orithia sliep nog en we ontwaakten om halféen, een haast ondenkbaar laat tijdstip, maar in lijn met de klassiekebetekenis van zondag. Rustdag. Wat we van plan waren, kon gewoon doorgaan. Alslunch een gebakken boterham met kaas en in de namiddag zouden we naarBredevoort gaan.

Het eten van kleine blokjes boterham ging meteen helemaalfout, precies zoals toen ik voor heteerst een herseninfarct kreeg, bijna vier jaar geleden. Direct erbij drinkenhielp niets, de optimel kwam er niet langs. Alles kwam op akelige wijzehoestend en proestend terug. ‘Daar ga ik’ ging door me heen. ‘Nee!!’,schreeuwde het. Orithia was onmiddellijk bij me met een handdoek. Ik was geheelvan de kaart. O smeerde tot driemaal achtereen een sneetje brood met jam datgelukkig normaal ging. De aanslag was mislukt. Bang en beroerd en mijn lichaameen huis vol pijn. Naar bed, Orithia bleef dicht bij me. Ik werd wakker omkwart voor vijf. Wassen, aankleden, koffie, maar doodnerveus voor de komendemaaltijd. Daar zei ik niets over om het te kunnen bezweren. Geen problemenmeer. Het einde van mijn tijd is opnieuw uitgebleven.

Maandag, 24 oktober

De zonnestand voorspelt eenzelfde dag. Over twee andereboekjes is weinig te zeggen, ze bevatten uitsluitend afbeeldingen van werk vanachtereenvolgens Marius van Dokkum (1957) en Pieter Knorr (1950).

Het vierde boekje is een ode aan Piet Pijn (1926-2002), eenweinig bekend kunstenaar doordat hij wars was van publiciteit uit vrees zijnkunstzinnige vrijheid te verliezen. Hij kon ook alleen maar eten als het hemwerkelijk uitkwam. Een zeer gedreven kunstenaar, zijn vrouw Mia, die hemvereerde, was zijn favoriete model. Toen haar dat vanwege hartproblemen teveelwerd, maakte hij talrijke virtuele reizen. Het liefst vertoefde hij in de 19^deeeuw, maar hij bezocht ook veel Europese musea. Door haar zorg voor dekinderen, de huishouding en haar mateloze toewijding aan Piet kwam ze niet toeaan haar eigen ontplooiing als kunstenares, precies zoals bij de evengepassioneerde beeldhouwer Jan Meefout en zijn vrouw Irmgard die drie kinderenhadden. Pas heel laat, toen de kinderen het huis uit waren, kwam Mia toe aanaquarelleren en Irmgard aan boetseren.

Na de lunch wilde ik aanvankelijk weg met de Winner, maarvoor ik er erg in had, was ik in mijn cabrio in slaap gevallen, vermoedelijkvanwege de pijn en nervositeit. Jammer, ik was graag naar buiten gegaan,misschien dat de wind of ikzelf de duivelse greep verdreven zou hebben, zoalsSt. Michael dat lukte op het schilderij van Raphael (1518). De verbeelding kentgeen grenzen. Maar evenals zaterdag in Hummelo, ik blijf levendig herinnerdworden aan stigmata en het lijkt per jaar te verergeren.

Dinsdag, 25 oktober

Morgenrood, water in de sloot. Ik zat wat te doezelen en datging ongemerkt over in slapen, in de cabrio, tot twaalf uur. Ik merkte pasbuiten dat het miezerde, maar liet me niet weerhouden want ik wilde dat anderewoonzorgcomplex wel eens zien in de grote nieuwbouwwijk Dichteren, aan de randvan Doetinchem, zoals wij hier recht tegenover ook aan de rand, maar dan paltegen het centrum.

Op de heenweg reed ik er zonder erg langs, slechtebewegwijzering en kwam in het miniatuurplaatsje Kilder. Twee km terug kwam ikbij de beoogde wijk. Mooie huizen, wel dicht op elkaar, prachtig bestraat maartalloze drempels, zelfs op de parkeerplaatsen. Aan een enkeling buiten kon iknaar het Willy Brandtplein vragen en zo vond ik weldra ‘Waterrijk’. Eenhypermodern aantrekkelijk gebouw waarvoor je, naar het schijnt, een indicatiemoet hebben. Overal jonge aanplant, het was voorheen platteland dus wie weet,net als in de omgeving waren het hier grote maïsvelden. Eén supermarkt Plus,verder niets. Wel een straat lang medische, paramedische en socialefaciliteiten bij elkaar. ‘Waterrijk’ heeft koopappartementen, vrije sectorhuuren sociale huur; ’t is een prachtig gebouw met een restaurant waar iedereenalle dagen terecht kan. Maar dat mensen uit de buurt er komen, wordt dikwijlszwaar overschat.

Ik zou er wel willen wonen, ware het niet dat het zogeïsoleerd is van alle stadse levendigheid. Trouwens, ik wil niet weg vanTrommelslag, dit is mijn ‘thuis’ geworden. Ik woon in een fijn appartement enraak vertrouwd met velen, misschien al meer gehecht dan ik zou willen toegeven.Orithia woont hier. Ik zou weer weten wat heimwee is, maar dat is nergens voornodig.

De teller staat op 146.

Het woord dat reeds viel, blijft hangen. Het wordt een vraagaan mezelf. Ken je nu geen heimwee?

Waar Leonard Nolens in de States was, daar beviel het hemniet. Het verlangen naar thuis nam zienderogen toe, de gedachte er nog vierweken te moeten vertoeven werd onverdraaglijk, hij week van het tijdschema afen keerde drie weken eerder naar huis. Dit is heimwee, - al betwijfel ik of welof niet bevallen een noodzakelijk element is. Ook al heb je het elders wel naarje zin, heimwee kan gewekt worden.

Wij reden weg uit Zwitserland en op nog maar een afstand vanzeg 100 km ging ik harder rijden. Oost west, thuis best. We verlangden thuis tezijn. Hier is geen sprake van heimwee.

Het woord bestaat uit twee delen, ‘heim’ en het Duitse‘weh’. Heimweh ist die Sehnsucht in der Fremde, wieder daheim zu sein. Es tut mir weh. Het etymologisch woordenboek staatvoor mij te hoog, Koenen woordenboek: ‘ziekelijk verlangen naar thuis,geboortegrond of vroegere toestand’. Het is geen gewoon verlangen, maarpijnlijk, koortsig of fysiek of psychisch ziekmakend, geen gewone wens, maareen obsessie. In die zin ken ik geen heimwee, zelfs niet naar mijn vroegeretoestand. Ik verlang vurig naar minder pijn, ik denk dikwijls aan mijn moederen aan mijn tweelingzus, ik betreur het gescheiden te zijn, maar dit alles nietin de gedaante van heimwee, wel als pijnlijke gebeurtenissen, echt diepegetroffenheden, onherroepelijke breuklijnen.

Woensdag, 26 oktober

Zeer slecht geslapen, verstrikt in het verdriet omtrent hetthema jaloezie dat hier helaas een vulkaan lijkt – ik vermijd met opzet hetwoord bron – van zware elke eer en vertrouwen opvretende onenigheid. Het wordteen thuisdag. Het is nu 15u20, heb even geslapen, maar nog even futloos, naastde pijn een mix van boosheid, verdriet, onzekerheid, niet alleen over ‘wie onsis’ maar diepergaand, over mijn bestaan.

Vanaf vandaag is dereactiemogelijkheid op mijn weblog gesloten. “Hoe kan ik me veilig voelen,je geloven of vertrouwen, met al die vrouwen die zwijmelend aan je voetenliggen en door wie jij je heerlijk laat bewieroken.” Facebook idem. “Ook daareen hele zooi vriendinnen.” Ik zal het markeren als spam en er niet meer komen,dan sterf ik tenminste daar.

Wanneer ik bij Walter boeken bestel, hoofdzakelijk uit deramsj, kies ik er ook altijd een voor Orithia, als bescheiden geste tegenover hetaltijd voor mij in de weer zijn, een welgemeend gebaar. “Denk niet dat hetenige indruk maakt. Van je zoon hoorde ik dat het haar zo blij maakte, het isdus altijd beladen. En je scootmobiel, ik moet er opeens aan denken, geeft jemooi de gelegenheid met haar ergens af te spreken, ze is immers elke dag alseerste in je hart. Is door één worden bemind niet genoeg?” “Waarom houd je vanmij als je je niet veilig bij me voelt, me niet gelooft of vertrouwt, allesvastkleeft met achterdocht. Houd daar mee op.”

“Het is onmogelijk niet van je te houden, ik wil er voor jezijn.”

“Maar ik wil dat zo niet. Elke dag noem je haar naam,omgeven met zelf gecreëerde werkelijkheden, niet de werkelijkheid.”

“Ze komen niet uit de lucht vallen, daarom zal het waarkunnen zijn.”

Niets van mijn verweer schijnt te mogen kloppen. Hetwantrouwen is gevestigd, rotsvast. Zal het ooit slijten?

De zinsnede, …. omgeven met zelf …. , is denk ik kenmerkendvoor jaloezie en daarom een element vanonzindelijk denken. Orithia denkt overal over na en maakt er haar strikt eigenverhaal van, het enig logische. Ik doe niets ongeoorloofds, heb geen geheimeafspraakjes, schrijf geen stiekeme liefdesbrieven, ze hoeft mij met niemand tedelen en bedoel met cadeautjes niets anders dan ik als motief gaf. Moet ik descootmobiel ook inleveren? Nee, dat bedoelt ze niet, dat zou waanzinnig zijn,maar het is niet ver van de waanzin wanneer ze me daarmee met verzwegenachterdocht volgt.

Ik ben een man, 62 jaar, met een angstige vogelkop.

Donderdag, 27 oktober

Vanmiddag komt Joke een of twee uurtjes aan; ze logeert nueen paar dagen in Slangenburg. (Misschien kan ik daarna nog even weg.) Orithiais naar yoga en gaat de rest van de dag naar een vriendin in Meppel.Morgenmiddag wordt er een mooi boek over vader en zoon Israëls bezorgd, eencadeau voor Orithia ter gelegenheid van het grote doek naar Israëls dat zeheeft laten schilderen. Het cadeau houd ik nu maar zelf. Het gebaar krijgt vanhaar immers niet de betekenis die ik er aan hecht. Het cadeau is beladen met denaam van iemand anders verdomme. Het kwetst me. Onzindelijk of niet – wat ismijn oordeel ook waard – ik vind het niet normaal zo’n mooi en samenhangendcadeau van je geliefde te wantrouwen, niet te waarderen en af te wijzen. Iksmijt alles onvindbaar in die diepe greppel langs de weg naar Kilder. Toen iker langsreed, greep me plotseling de angst bij de strot er zelf in te belandenals ik ook maar éven niet zou opletten.

Love is only possible in loyalty and trust. If you don’tbelieve me, leave me. This fight for tenderness … at our age!

First of all trust me, then love me. I’m not a man ofsharing his soul.

Na Joke sliep ik tot half zes en na het eten tot 20u30, maarde duivel zit nog steeds op z’n zetel alsof hij wacht op mijn komst. Wat eenpijn, wat een ondraaglijke pijn.

Ik mis haar, haar liefde is in wezen zo goed en verwarmend.Onfeilbaar is niemand, maar ik heb zelfs geen enkele gedachte die meonbetrouwbaar zou maken.

Vrijdag, 28 oktober

Bij de post onder meer een boek uit 1991 over Maarten ’tHart, de kunstschilder en architectuurtekenaar uit Avereest (1950). EenNoordelijk realist die in zijn stillevens sterk doet denken, en er niet voor onderdoet, aan Helmantel (kijk maar op Art Revisited). Hij was me voor het eerstecht opgevallen met zijn tekening van de ‘Grote kerk en markt inPlankhuizerveen’, dat via Google onvindbaar bleek. Het kan een gehucht zijn vanhet formaat luciferdoos, maar een dergelijke bestaande kerk zou aan niemandsaandacht kunnen ontsnappen. Het is fascinerend, onkreukbare kunst. Straten,interieurs, stationnetjes die je zó hebt gekend, maar nergens meer bestaan.(Over heimwee gesproken ….) Vergankelijkheid, veranderlijkheid, deoorspronkelijke inhoud, de nieuwe betekenis. De kunst zoals ’t was, feilloosmaar in de tijd kwetsbaar.

Als de koerier is geweest, ga ik weg. Ik mis Orithia.

Trouwens, die aanwijzing van mijn leeftijd, dat is tochonzin, ja, onzin-delijk denken, alsof er ooit een moment komt dat je met dearmen over elkaar kunt zitten of, nog dwazer, dat jij met jouw pijn nu welgespaard mag worden. Nonsens met vette vingers. Al is het onoverkomelijk, datdie fysieke pijn m’n stemming en gevoeligheid behoorlijk beïnvloedt.

Tot overmaat: met het avondeten gebeurde hetzelfde alszondag. Ik was alleen. Verschrikkelijk. ‘Niet in paniek raken – geen paniek,hoor je me – neem water, neem kleine hapjes – dit komt van alle emoties dezeweek, rustig ademhalen, rustig …. ‘, en zo heb ik alles opgegeten.

Op de troon van de dag zat het gesprek. Orithia en ik latenelkaar niet los. We zijn blij met elkaar, we realiseren ons dat dit leven eenopgave is voor allebei. (Ze kon niet eerder komen dan 21u30.) Omdat ze wel eenshad gezegd, dat haar huis als een soort bushalte voelt en dat ze nergens aantoekomt, had ik al die tijd nagedacht hoe ik dat kon helpen verminderen. ‘Waarkan ik twee of drie weken logeren?’, maar ik kwam er niet uit.

De koerier is niet geweest.

Een warme omhelzing is het zegel voor de nacht.

Zaterdag, 29 oktober

De dag van de wintertijd. Janet heeft me gedoucht. Ik wachttot 14u op de koerier, daarna ga ik naar Deun, de lijstenmaker. En Trouw kopenmet het winterseizoen van Ron Blaauw. Hopelijk blijft het droog.

Het boek is gearriveerd. Ik ben naar Van Deun geweest; samenmet een sympathieke en alle tijd nemende vrouw een mooie lijst uitgezocht voor‘Titus’, volgende maand een lijst voor het schilderij dat Jolan maakte endaarna nog een voor het schilderij van Marius van Dokkum. Ik wilde nog welverder, maar het was verschrikkelijk druk, door de pijn had ik m’n kop er nietbij, voelde me bang en ongelukkig, was te warm gekleed. Harder rijden durfde ikniet.

De teller staat op 153.

Wat er hier speelde, is voor beiden moeilijk. Of er nu welgeen sprake is van wat ik onzindelijk denken heb genoemd, het is er. Ik doe wat het meest wijs is tedoen: Orithia serieus nemen omwille van het behoud van wat ons lief is. Liefdeis kwetsbaar maar van grote(re) waarde. Dat is het enig oprechte wat ik er nogover zeggen kan.

Mijn leerschool. Die ik liefheb, is in tel

2011-10-22T10:57:00.000+02:00

Dagboek

Zondag 16 oktober

Na het ochtendritueel om negen uur weer naar bed gegaan engeslapen tot even na twaalven en na de lunch opnieuw geslapen tot 15 uur. Pijn,angst, nervositeit staan weer in de hoofdrol, ik voel me ontredderd, en mebezwaard naar Orithia die omgekeerd wel eens steun zou kunnen gebruiken. Ze zaldit jaar nog wel een nieuwe heup krijgen.

Ik had eigenlijk gedacht aan de weblog verder te sleutelen;er is nu wel een ander sjabloon, maar allerlei details moeten nog wordenaangepast maar de energie is compleet verdampt. De dag is nog geen uur oud enik voel me al ongelukkig. (En later blijkt, dat ik niet weet, nergens kanontdekken, hoe ik ooit nog achter de schermen kom.)

We hebben heerlijk Foe Yong Hai met bami gegeten.

Voeten voelen weer als versteend, elke dag en al jarenlang.Dokters horen het me telkens zeggen, maar steken hun hand er niet naar uit,herinneren me hoogstens aan die verstoorde zenuw links, terwijl deorthopeed-chirurg het niet kon verklaren maar wel opmerkte dat het onzin waswat de huisarts ervan zei. Kennelijk wordt het opgevat als een beschuldiging,en blijft het bij ‘pappen en nathouden’. De inhoud daarvan? Leegte. Niets doen.

Maandag, 17 oktober

Al vroeg in de ochtend gehuild van de pijn. Is dit de prijsvoor 72 km buitenlucht?

Voor het probleem met mijn weblog heb ik Gerhard geschreven,die weet er dikwijls wel raad op. De mail kwam terug, dan maar een reactie opzijn rake gedicht en gevraagd hoe ik hem kan bereiken, al geloof ik dat hij nogmaar sporadisch met zijn weblog bezig is. Hij heeft me al vaker uit de brandgeholpen.

Ik ga niet weg met de machine. Het is ook geen therapie. Ik hebweer twee uur geslapen. Ik

werd weer precies zo ellendig wakker. Ik zag gisteravond bijOrithia nog een stukje over chronische pijn. In Amerika is een neuroloog al eeneind gevorderd, maar het blijken methoden die bij mij mogelijk wel op weerstandstuiten: interfereert met dat ijzer in m’n nek. Het gaat om magnetischebeïnvloeding van de motorische cortex (waarop elektronische pulsen wordenafgevuurd).

Tijdens het eten barstte het onweer los. ‘Deze pijn verdraagik niet meer. Ik wil het niet.’ Ik voel me wanhopig. Ik zal straks enmorgenvroeg eens een Diazepam nemen. Het is een doodgewone Benzodiazipine,kortweg Benzo, waar bij bijna sporadisch een spierverslappend effect vanuitgaat; zou je het dagelijks gebruiken dan doet het niets meer. Ik ben naarOrithia gegaan om die documentaire via uitzending gemist in z’n geheel te zien,indrukwekkend. Er waren verscheidene voorbeelden van pijn, van chronische pijnweet men nog het minst. De eerste dagen op de Winner had ik minder pijn,doordat de aandacht vooral uitgingnaar de euforie, naar het onweersprekelijke geluk van bewegingsvrijheid, daarna,vanaf zaterdag toen langs de Oude IJssel de kou een aanslag deed op deblijdschap, dook de pijn weer naar voren. De magie was over. Daarover toondemen in die film een wel heel traumatisch voorbeeld. Een jongeman van begintwintig hoorde rare geluiden in de kelder en ging op onderzoek uit. Het bleekde cv en toen hij het vermoedelijke defect ontdekte, stak hij zijn arm erin omer bij te kunnen. De arm kwam vast te zitten in de ventilator en wat hij ookprobeerde, niets hielp om weer vrij te komen. Op geroep en schreeuwen reageerdeniemand. Na 24 uur drong tot hem door dat er maar één uitweg was ….. zelf dearm er afzagen. Het was een kwestie van leven en dood. Zijn hersens gaven ditdoor aan bepaalde locaties in zijn lichaam dat onmiddellijk extra stoffenaanmaakte waardoor hij nauwelijks pijn heeft gevoeld. Hij zag de zaag door zijn vlees gaan, zijn bot, zijn slagader, eenafgrijselijke waarneming.

Weer een huilbui van pijn en stervensangst. De gedachte tegaan en C nooit meer te hebben gesproken …, maar er is zo gauw en begrijpelijk jaloezie, verwarring enverdriet bij mensen. Zolang een vrouw niets met mij heeft, toont ze zichliberaal, maar zijn we wederzijds dicht, innig op elkaar betrokken, dan wordthet andere koek, zowel naar C als de weblog die hoofdzakelijk door vrouwenwordt bezocht. Maar misschien begin ik eindelijk eens enkele lessen te leren.De schijn van een dubbelleven is me al teveel. Overgave, vertrouwen enveiligheid, het komt allemaal op het spel te staan, dat wil ik niet. Ook haar gevoel‘second-best’ te zijn, dat Orithia niet uit haar hoofd krijgt, is voor mij eentaboe. Als ik dat nu nog niet snap, ben ik dommer dan een ezel.

Het is half negen, we zijn naar beneden gegaan en ik naarbed. Orithia komt tegen half elf terug en slaapt bij me, dat is fijn. Oh ja,het goede nieuws vandaag: mijn broer Enno heeft ook een weblog met in de kopdie prachtige regel van Gerrit Achterberg, ‘Aanhet roer dien avond stond het hart’. Blijf aan dat roer Enno, en goedevaart. Zie http://www.enno-nuy.blogspot.com/

Dinsdag, 18 oktober

Het weer is omgeslagen, het regent. Als zevende tabletje ‘smorgens weer een Diazepam, de scherpe kant van de pijn is ervan af. Jammer, danben ik vanmiddag opnieuw thuis. Vanavond komt vriend Walter en morgenavondEnno.

Het was droog en ik wilde weg, naar de Kringloop aan deandere kant van de stad. Me goed aangekleed, maar merkte in mijn gezicht meteendat het veel kouder was. Ik weet niet meer wat ik fout deed, maar bij de eerstegrote verkeerskruising was ik wel gestopt, maar plots reed ik in stand vier(zag ik later) tussen de wachtende fietsers door, de Winner drong zich gewoondoor hen heen. “Wat gebeurt me toch?” riep ik en allen keken verbouwereerd toemaar bleven gelukkig onaangedaan. Ik moet de snelheidshendel hebbeningetrokken, die liet ik godzijdank los. Ik maakte mijn excuses en toen moestenwe oversteken. Het viel me op dat de zitting in de zijstand stond, maarkennelijk was de vergrendeling kapot. Harting Bank, de dealer, was nog een heeleind dus ben ik naar huis gegaan, heb daar gebeld en morgen komt er eenmonteur.

Ondanks de mooie boeken die Walter meebracht, weer helemaalingepakt door de pijn. Het is hopeloos. We kunnen het zeer goed vinden metelkaar, gespreksstof genoeg, een man van waarde en waardigheid en vriendschap.

Zwaar huilend naar bed. Mijn geliefde Orithia stopte me toeen bleef nog even.

Woensdag, 19 oktober

Het is wat zachter, maar niet goed. Door de mensen vanbuurtzorg word ik altijd liefdevol, belangstellend en bemoedigend verzorgd. Dedealer kwam om half twaalf; Bas keek er helemaal niet van op, het was ook zoweer hersteld.

De zon schijnt, het is wat bedrieglijk maar ik ga straks welweg. Nu geniet ik van Lavinia Meijer die op harp Philip Glass speelt. Hier inhuis zijn de klanken vaak heel wat dramatischer, maar zie dat als wat nueenmaal onverbrekelijk aan mijn leven vastzit.

De teller staat op 85, regen en wind getrotseerd (op deterugweg) want ik bemerkte het fijn te vinden eruit te kunnen en nieuwe plekkente ontdekken. Zo ben ik onder meer bij het schitterende onlangs geopende ‘tBrewinc geweest (voorheen een ambachtsschool), een multifunctioneel gebouwin de vorm van een opengeslagen boek: de bibliotheek, een café, een ontmoetingsplekvoor senioren en Fatima, een keramische werkplaats voor verstandelijk gehandicaptenwaar ik enkele ‘juweeltjes’ heb gekocht die ik morgen met Orithia ga ophalen.Het is geen primitieve kunst, maar onbevangen en vertederende kunst, zowel in devormgeving als in de glazuur. Het is werk van hen allemaal. “Ja, ze voelen zicheen collectief”, zegt O, “zetten ze hun naam erbij en blijkt dat van Anna meerwordt verkocht dan van Emma, dan ontstaat er afgunst en competitie. Zo zijn zegelukkig.”

Ik was nog maar net thuis en Ati, die aan het begin van degang woont, belde aan. “Oh gelukkig, je bent weer thuis. Heb je het niet tekoud gehad? Goed van je hoor dat je toch bent gegaan, maar we (Orithia nogmeer) maakten ons wat zorgen met dat onweer en die harde regen.” Betrokkenheidmoet groeien, dan raak je thuis. Henny en Wim & Willy zijn ook altijd zoaardig. Wim is mijn buurman, een eindje in de 80, was vroeger leraar op die pasverbouwde ambachtsschool. Zijn gezichtsvermogen is nog maar 4% en zijn vrouw,even oud, is nogal doof. Ze wonen hier al twintig jaar en daarvoor hebben zeeen jaar door de VS gezworven in een grote Peugeotbus, die ze nu nog steedshebben want Willy kan er geen afscheid van nemen. Nu Wim niet meer alleen kanfietsen, is Wil op onderzoek uitgegaan en kocht ze een tweepersoonstandem, tweefietsen náást elkaar en Willy stuurt. Wim was dolgelukkig, ze kwamen dansendde lift uit. Henny is een grote man van nauwelijks te schatten leeftijd, vermoedelijkeind 50, zorgt voor iedereen die even in nood is, deelt gul rond met van allesuit zijn moestuin. Hij komt uit Amsterdam waar hij bij het AMC werkte, maartoont zich zeer teleurgesteld in mensen. “Ik heb het liefst met dieren vandoen.” Toch is hij het tegendeel van een misantroop. Komt hij mij tegen, zegthij steevast op vaderlijke toon, “Dag jongen.”

De tijd met Enno was goed gevuld en erg plezierig. Wel namde pijn weer toe.

De liefde bloeit.

Donderdag, 20 oktober

Opnieuw mooie, verlokkende zonneschijn. Na buurtzorg, alsTeunie is geweest, ga ik bij Jacob op de koffie, dat wordt tijd. Morgen komtGrada.

Het was een aangenaam dik anderhalf uur. Wel stookt hij dekachel al flink op, bij mij nog steeds niet, - deze week tweemaal een uurtjeaan geweest. Ik voel me er wel thuis. Hij heeft een paar mooie origineleschilderijen van zijn grootmoeder, Jacqueline van Nie die tot de Haagse Schoolbehoorde. Ik heb een boek daarover en meegenomen; er staat helaas geen registerin en het is evenmin alfabetisch geordend. Hij vond het leuk daar eens in tebladeren; als blijkt dat zijn grootmoeder er in staat, mag hij het houden. Enwat heel jammer is, is dat hij nauwelijks is te verstaan omdat hij zijnprothese niet in doet en ook niet naar de tandarts wil om dat euvel teverhelpen. Hij heeft in Saoedi Arabië twee ernstige bedrijfsongevallenmeegemaakt en een ander trauma is, is dat hij zijn vader, die aan leukemieleed, onder de trein vandaan heeft gehaald. Daarom kan hij bijvoorbeeld hetOnze Vader niet bidden, hij verwart dat met ‘mijn vader’. Er is nog meergebeurd, dat was hem aan te zien maar daarover zweeg hij. “Je komt wel gauweens bij me eten hè!”

Telkens draai ik Lavinia Meijer, harp en Glass, een mooie,tijdloze, meditatieve eenheid.

Orithia vond het keramisch werk eveneens heel mooi. Aan‘het groepje lezers’ was door allemaal wel gewerkt, Diny had het fraaie maskermet ruw vermoedelijk bij de rivier aangespoeld hout als kader gemaakt, goed inverstek gezaagd, en Priscilla, een lieve verlegen dikkerd, de roodbruineschaal. Ik feliciteerde haar en vertelde dat ik de vormgeving meteen heel uniekvond en het glazuurwerk boeiend en knap. Ze werkte nu aan piramides.

Na het eten, spaghetti, stond plotseling Henk voor de deur,terwijl ik net zijn naam had opgeschreven zodat ik niet zou vergeten hembinnenkort op te zoeken in de Ooiman, het verpleeghuis. Dat had ik hem peransichtkaart al laten weten. Hij was nu even hier om wat paperassen op tehalen, maar had het goed naar z’n zin daar. “Ze doen álles voor me, ik eet weergoed en zodra er plaats is, krijg ik een eigen kamer.” Hij had in hetziekenhuis gelegen (toen wij opmerkten dat hij plotseling was verdwenen)vanwege een scheurtje in zijn nekwervel; op weg naar familie in Didam was hijeen paar weken geleden aangereden.

Morgenvroeg komt Rieky al weer. Als het me lukt, ga ik danhet boekje van Henk Helmantel lezen over zijn reis naar Duitsland in 2008, opzijn 33-jarige Zündapp. De schilderijafbeeldingen in zijn boekje Uit en thuis zijn knap, maar ook watsaai, om niet te zeggen ‘doods’. Het is alsof je de knoflook of de stronkenwitlof in een spiegel ziet, zo echt en daar heb ik bewondering voor. DeNoordelijke realist in zijn element.

Vrijdag, 21 oktober

Aan de lucht te zien, wordt het mooi en droog weer. Wat datbetreft zal ik wel op pad kunnen, maar ik moet het nog aanzien. Orithia moetvanmiddag naar het ziekenhuis, dan hoort ze wel wat het meest wijze is te doenmet haar heup. Ze heeft er erg veel last van.

Henk Helmantel (1945) woont al 25 jaar in de Weem (pastorie)naast de 13^de eeuwse Romaans-gothische Andreaskerk in hetGroningse Westeremden (434 inwoners; vroeger Emetha) in de gemeente Loppersum,vlakbij Delfzijl en is getrouwd met Babs. Hij heeft er zijn eigen museum, waarook wisselende exposities worden gehouden. Helmantel, die in 2008 Kunstenaarvan het jaar was, bezocht in Duitsland verscheidene Romaanse kerken en maaktevooral tekeningen van interieurdelen die hem boeiden. Het is buitengewoon knapwerk, maar het heeft niets verrassends. Het is de historische registratie metpenseel, kleur en licht, maar het werk wortelt niet in de eigen verbeelding,het fundamentele onderscheid van het werk van Evert Thielen.

De teller staat op 102. Ik reed voor een cappuccino naar eenmooi terras in Zelhem , ‘De Groes’. Op de terugweg nam ik voor ons eensaucijzenbroodje mee en de Trouw.