Pagina's

zaterdag, oktober 18, 2008


Das Heimweh

Für die Speise nahmen wir in die Schweiz am liebsten Karbonade mit grüne Bohne und Apfelpaste, en nadat een eenvoudige receptuur was gevolgd, "néé, niet zoals hier in Nederland dus hè, karbonades die zó dun zijn dat je er de krant doorheen kunt lezen."
In de lange verdrietige uren van een sterven was dit een van die onmisbare ogenblikken van de lach. De verteller is een meester-kok, een man van oneindige verhalen over De Lage Vuursche en zijn jarenlange geschiedenis als meester-kok in een chique hotel-restaurant aan de Bodensee.
Uren van waken in de stille spanning van de slaapkamer zijn in de woonkamer tevens uren van verzuchten, van ijsberen, van emoties en van herinneringen. Een stervensweg lijkt op een uiterst moeizame voettocht over een voor het eerst betreden en schamel verlicht kronkelend en oneffen pad dat je machteloos en in een volle maar duistere nabijheid volgt. Het leven in huis lijkt dan letterlijk een boek geworden, een boek, hier en daar wat beduimeld en met kleine soms wat vergeelde foto’s, een boek met vele episodes uit de jaren vijftig en zestig waarin je met elkaar bladert en door de nacht heen nog eens opnieuw leest in oude handschriften over het jeugdplezier, over winters die we niet meer kennen, over de nu ondenkbare eenvoud van het huishouden, over de veel strengere rituelen in en buitenshuis en terugdenkt aan sobere maar mooie vakanties aan Katwijk aan Zee. Vertellingen als naalden op het water, kijkend en luisterend met een kloppend hart van aandacht.
Een waken en herinneren in een sterk vertraagde tijd, waarin de actualiteit van het leven lijkt uitgeschakeld, behalve dan de schrik van soms vermeende veranderingen aan het sterfbed. Je staat gezamenlijk buiten elk vertrouwd ritme en zit met elkaar rillend en warm aan dezelfde tafel waarover ’s morgens het gele herfstlicht strijkt en de blauwe walm van de nacht wordt verdreven, daar word je geleefd naar het toch nog overrompelende en alles ontladende eindpunt, langzaam gevolgd door opeenvolgende gebeurtenissen die markant zijn voor de te ruste legging in het familiegraf, - ooit het laatste rustbed van alle heimwee.
[MN, "Een fragment uit stervensdagen" - IM Antje, 23 juli 1920 - 16 oktober 2008.]

11 opmerkingen:

Anoniem zei

Zo heb ik het ook gevoeld. De moeizame tocht van de stervende en het ernaast zitten. Op een of andere manier gekokerd en aanwezig zijn in de kamer. De sterk vertraagde tijd.
Wat een herkenbaar prachtige beschrijving.

http://uvi.skynetblogs.be/ zei

.
Marius,
laat mij even dwarsliggen.
Een dwarsligger.
Ik ben tenslotte geboren met de navelstreng rond m'n hoofd.

Binnen enkele weken staan de kerkhoven weer volop in plotse bloei.

Op een graf staan rode rozen kou te hebben.
Daaronder is het wellicht nog killer.

Wat ik zo raar vind
dat "het sterven en de dood"
plotseling zo belangrijk worden voor de mens.
Terwijl ze zonder het leven geen betekenis hebben.

Vandaag nog voerde ik in m'n hoofd een gesprek. Over moeder (91).
Ik dacht aan m'n zus die uiterst zelden bij haar te zien is.

Moeder, dacht ik,
ze zal na je dood meer aandacht hebben voor je geld dan voor jou tijdens je leven.

Vertel me nu niet dat ik alleen sta. Hoevele families worden uit elkaar gehaald na de laatste dode ouder?

We zouden op 'Allerheiligen' beter een boeket bloemen bij onze ouders op tafel zetten.
Daar en dan kunnen ze er nog van genieten.

Vergeef me deze bittere woorden.

Binnenkort staan er vijf mensen voor m'n deur.
Waar elders zijn ze nog welkom?

.

Anoniem zei

Ars moriendi... van alle tijden.
Warm integer afscheid als men zo zachtmoedig aanwezig kan zijn bij het stervenseinde. Heel mooi ingetogen sterfbedportret.
(Wij kregen die kans niet, de overlijdens kwamen telkens nog te onverwachts, dan wordt het een "delen van.." achteraf, in de periode van het groeten van de overledenen).
Mijn gedachten gaan uit naar 21j E.G. die do. stierf (za zou er een benefiet doorgaan om haar experimentele behandeling te kunnen betalen). Hoop dat zij ook een redelijk sereen einde kreeg.

Anoniem zei

Ik heb weleens terminale mensen verzorgd, ook wel dode mensen gezien, maar nooit dat ze in mijn bijzijn stierven.

Pas laatst vroeg ik mijn ouders hoe hun dat wouden..als het zover komt ooit.
Mijn vader wil gecremeert worden..Mijn moeder ook. "Als ik de pijp uitga wil ik ook de pijp uitgaan". Ik moest er wel om lachen.
Ze zijn nog gezond, maar dat waren ook duidelijke woorden..laten gaan dus, als het zover is?
Een stervensweg is een lijdensweg merk ik vaak, voor de stervende en voor de achterblijvers.
Sterfelijkheid maakt het leven ook zo zwaar..
FeeX

Anoniem zei

@Feex : als je erbij kan zijn, maakt dat de rouw minder zwaar in mijn aanvoelen. Mijn vader stierf in mijn armen buiten in de tuin. Achteraf overledenen zien is moeilijker voor mij. Ook al gebeurden de 3 overlijdens thuis en zag ik ze nog in huis.

Anoniem zei

een mooi stuk over een mooi maar ook moeilijk moment.
met z'n allen in dat moment te zitten, zoals je schrijft 'buiten elk vertrouwd ritme' voelt zo vreemd. en toch ook als het enige wat juist is op zo'n moment.

Anoniem zei

Zwaar onderwerp, natuurlijk, zoiets is nooit licht, maar wel teder geschreven.

Ingelien zei

Moeilijk onderwerp door jou zéér mooi en integer verwoord.
Ik hou vooral van het einde (een wat vreemd woord door mij gekozen gezien het onderwerp, ik weet het).
Ja ik hou van je beeldspraak op het einde die ik even citeer om er nogmaals van te genieten :
"... daar word je geleefd naar het toch nog overrompelende en alles ontladende eindpunt, langzaam gevolgd door opeenvolgende gebeurtenissen die markant zijn voor de te ruste legging in het familiegraf, - ooit het laatste rustbed van alle heimwee."

Anoniem zei

Meesterlijk verwoord, ik laat alles tot me doordringen en denk na, en dan knik ik instemmend.

Anoniem zei

deze woorden zijn zo herkenbaar voor mij Marius.Ik heb het al zo vaak meegemaakt, thuis, in mijn werk. Met Noud was het anders, we konden er samen naar toe groeien.Hoe raar het ook mag klinken, het was toekomst gericht. Maar ik kan me ook vinden in wat Uvi zegt, want hoe vaak ik al niet heb meegemaakt dat degenen die nooit kwamen het hardst jammerden als iemand overleed....

Anoniem zei

@Yvette : ik citeer :"hoe vaak ik al niet heb meegemaakt dat degenen die nooit kwamen het hardst jammerden als iemand overleed...."

Yvette, in het ziek-zijn kan je dat ook ervaren en in mijn ervaring gaat het o.a. soms om mensen die met eigen angsten zitten, ze kunnen noch ziekte noch dood onder ogen zien en vandaar dan reacties die tegenstrijdig kunnen lijken. (Gemiste kansen voor hen lijkt het me dan ook)
Ik weet ook dat er goed en kwaad bestaat, maar probeer toch verder in de goede intenties van mensen te geloven. In mijn gevoel is al de rest negatieve energie en die laat je best los.