Morele passages omtrent thuisloosheid XIIHet onvermogen zichzelf te veranderen en de teloorgang van het sociale leven vormen twee ontschuldigingsgronden die ik beschreef in passage X. Maar er is nog een derde ontschuldigingsgrond en die ligt opgesloten in de maatschappelijke, structurele, betekenis van (sommige) problemen waartegen men op individuele schaal lang niet altijd is opgewassen maar die wel in causaal verband (kunnen) staan met het ontstaan van thuisloosheid, zoals werkeloosheid, arbeidsongeschiktheid en problemen op het terrein van huisvesting. Het zijn problemen die kunnen leiden tot depressie, tot het verlies van zelfrespect, tot drankmisbruik, tot ernstige financiële moeilijkheden, tot huisuitzetting en, zoals eerder opgemerkt, tot een onophoudelijke herhaling van persoonlijke pech. Het brengt velen vergaand uit hun doen. Het zijn problemen die zich kunnen ontwikkelen tot een afwijking. Voor dergelijke processen van elkaar opvolgende positieve en negatieve effecten wordt soms wel de uitdrukking ‘Mattheüs-effect’ gebruikt, naar analogie van de bekende bijbelse zegswijze volgens welke “aan wie heeft, gegeven zal worden, maar van wie niet heeft zelfs datgene wat nog resteert, weggenomen zal worden”. Nu is zo’n effect wellicht herkenbaar in het veelomvattende verlies dat thuislozen karakteriseert, maar het is moreel verwerpelijk en niet realistisch in deze term over thuislozen te spreken, omdat het een onherroepelijkheid van het noodlot suggereert die (bovendien) de realiteit geweld aandoet. Hen wordt niet ‘weggenomen wat nog resteert’, integendeel, de realiteit toont dat ‘wat hen nog resteert’, zo miniem en onbenijdenswaardig als het is, hen in staat stelt te overleven, te volharden in een beschadigd bestaan en, om het even uit welke kracht sommigen putten, het vermogen te hervinden een keerpunt te bereiken. Een hoopgevend en intrigerend ‘bewijs’ hiervan vormt onder meer de straatkrant, alsook de ooit met de Marga Klompé-prijs bekroonde nachtopvang in eigen beheer. Het zijn fenomenen van ‘zelfsturing’, van openlijk blijk geven van het (beschadigde) bestaan.
[Afbeelding: schilderij van Luciano Tasso, “The lure of the credit card, they are using and abusing you”.]
9 opmerkingen:
“aan wie heeft, gegeven zal worden, maar van wie niet heeft zelfs datgene wat nog resteert, weggenomen zal worden”. Het is een mooie Bijbeltekst. Maar de vraag is waar gaat het om. Moeten we tekst letterlijk nemen of zit er een andere betekenis achter? “aan wie heeft…” gaat waarschijnlijk om de esoterische betekenis van innerlijk licht. Want zij die ontwaakt zijn hebben zien de nutteloosheid in van materieel bezit. Onthecht aan het tastbare. Onthecht van denkbeelden. Of in Bijbelse taal: het Koninkrijk Gods. Thomas a Kempis schreef: “Hij schenkt daar zijn zegen waar hij de vaten ledig vindt.”
“maar van wie niet heeft zelfs datgene wat nog resteert, weggenomen zal worden.” Want bezit is een illusie. Of geld, macht, en status. Zo lees ik het…
Ik geniet elke keer weer van je bespiegelingen over thuisloosheid Marius. Je vindt bewijzen voor het weerleggen van het Mattheüs-effect, maar in de praktijk zijn er dagelijks evenveel te vinden die dat effect bevestigen : bijvoorbeeld : je krijgt geen uitkering want hebt geen domicilie, je kunt geen domicilie verwerven want kunt de borg niet betalen. Wij zijn als hulpverleners dikwijls zelf de wanhoop nabij, ik durf soms niet denken hoe onze daklozen zich voelen.
Soms vraag ik me weleens af of de oorzaak tot desructie altijd een externe factor is.
Sommigen hebben de neiging tot destructie van hunzelf en omgeving.
Tenminste dat is mijn ervaring/visie.
Een sadistische en narcistische geest interne factor kan de omgeving flink uitzuigen, lees: psychische penitratie.
> Feex: dat kan zeker en vervolgens ook tot uitstoting leiden; meestal is dan sprake van een psychiatrische stoornis. Je 'moet' echter terughoudend zijn een visie op een bepaald verschijnsel te veralgemeniseren.
Het hele probleem zit zó complex in elkaar en ik vrees dat het maar moeilijk opgelost kan worden. Toch niet als onze maatschappij blijft bestaan in haar huidige vorm. Het is en blijft een harde, meedogenloze en egoïstische samenleving waar 'onaangepasten' gewoon uit de boot vallen, hoe zeer de hulpvelerleners ook hun best doen om het ergste leed te lenigen. Structureel verandert er niks... jammer genoeg.
PS: merciekes voor je reactie, je bent een schat!
Wat je schrijft is waar. Het verlies van een arbeidsplek, van je werk, kan gemakkelijk leiden tot depressies. Deze maatschappij is toch (voor een gedeelte) gebaseerd op succes en geld. Als dat wegvalt dan kun wordt je daar op afgerekend, zowel door instellingen als het CWI (die niet iedereen altijd even goed behandelen) maar ook andere mensen.
Ik wil ook niet beweren dat het 'eigen schuld,dikke bult'is. zeker niet.maar soms ook wel.
De greep op jezelf verliezen is meestal een lang proces,neerwaartse spiraal,van ingesleten patronen. weinig eigenwaarde,passiviteit,wanhoop, mislukte verwachtingen,geschaad vertrouwen, verslaving/afhankelijkheid,medicatie alcohol,etc.
daar ligt ook vaak de basis voor ontsporing/afzondering.
Ik denk dat er onder die groep ook best wel een hoop zitten met een hoog iq,en daardoor ook moeite hebben om zich aan te passen.
Maar Marius,soms is het best wel beangstigend om dat te aanschouwen hoe iemand de grip op zichzelf verliest,en onbereikbaar is.
Niet alles is te herstellen.
Ik denk dat voorkomen beter is dan genezen,en er in veel gevallen er te lang wordt doorgemodderd voordat er in wordt gegrepen.
De kalf wordt eerst verdronken voor de put enigzins wordt gedempt.
Zulke projecten als de straatkrant zijn geweldig ! Ik snap niet waarom er niet meer zulke dingen komen. Zoals kringloopwinkels waar ze dingen weer kunnen opknappen en verkopen.
> Ik ben het met je eens Feex.
> Julia: Het succes van de straatkrant is aanzienlijk minder geworden, maar het houdt stand. Er zijn ook projecten met kringloopwinkels, bijvoorbeeld de Emmausbeweging, in Haarzuilen.
Een reactie posten