Morele passages omtrent thuisloosheid XV"Waarom leef je eigenlijk, als je er niet om geeft goed te leven?"
De scepticus Diogenes of Sinope (400-325 v. Chr.), zoon van de bankier Icesias, was een zwerver, een straatbewoner wiens levenswijze een permanente provocatie behelsde aan het adres van de gevestigde straatetiquette van destijds, bijvoorbeeld omdat het zijn gewoonte was op straat in plaats van in huis te eten, te urineren, te masturberen et cetera. Diogenes trachtte doelbewust de ethische en esthetische afschuw van zijn stadgenoten op te wekken want hij wilde de leegheid van de heersende morele normen onthullen, en laten zien dat een nulgraad van leven mogelijk was en dat al die kwesties en zaken waaraan de doorsnee burger zijn tijd, zorg, ja zijn hele leven besteedde, vanuit het standpunt van de filosofie als lachwekkend en zinloos moest worden aangemerkt. Het gedrag van Diogenes kwam niet voort uit een houding van lijden en was evenmin een houding waarin geen trots of waardigheid stak, maar vormde daar juist het tegendeel van. Hij wilde opzettelijk in volkomen kaal gedrag zijn verachting voor medeburgers tot uitdrukking brengen. Het was zijn intentie te laten zien, dat hij de enige redelijke en autonome burger was, de enige mens in de ware zin des woord.
Diogenes’ provocaties moeten begrepen worden als een bewuste filosofische keuze, als een intellectuele strategie, als een poging het establishment te bekritiseren. Niettemin is de associatie met dit historische moment, dit antieke scepticisme, niet zo vreemd, waar de hedendaagse zwerver, de undesirable, ook niet vreemd is met de gemoedsstemming van verachting voor de gevestigde morele cultuur. Zij zondigen tegen allerlei ongeschreven regels. Zij vervullen geen enkele traditionele rol. Ze slapen op banken in parken of in portieken, ze hangen doelloos rond op straathoeken, op perrons en in passages, zoeken naar etenswaar in vuilnisbakken en pissen waar het kan. Dus al met al, wat zij doen, is het bruuskeren van de culturele orde. Hun provocerende gedrag herinnert aan het schandalige scepticisme van destijds, en toch is het niet alleen onjuist, maar ook respectloos de daklozen van vandaag uit te beelden als degenen die onze orde verstoren en beschimpen.
[Schilderij “Diogenes Looking for a Man” by J. Tischbein.]
15 opmerkingen:
goed leven in perspectief..
"Een nulgraad van leven"... het treft me telkens hoeveel facetten er aan een daklozenbestaan zitten. Raar, bij mij komt nu het beeld van het oog van een vlieg op, evenzovele kanten kijken die daklozen op denk ik, onze richting uit. Nulgraad van leven... ook te vinden bij "gesloten" kloosterordes ?
> De zelf gekozen marginaliteit in het kloosterleven is denk ik toch van een heel andere orde Lut, voor mij een die toch vervuld is van geloof, van overgave, van gemeenschap.
Ik vind Diogenes altijd weer terug in het figuurtje Oscar van Sesamstraat, levend in een afvalbak.
op klaarlichte dag met een lantaarntje op zoek naar een mens.. een eerlijk mens.. een altemenselijk mens.. ze liggen voor het oprapen maar niemand die het ziet.. of zien wil.. of zien kan.. vanwege het altemenselijke..?
Nulgraad van leven, leek me iets als leven vanuit de pure essentie van het bestaan.
Je hebt gelijk Marius, een kloosterleven start vanuit geloof en is vervuld van overgave , van gemeenschap en misschien gaan echte kluizenaars nog wat verder, nog wat dieper ?
Er is er mogelijk lastig verschil, Marius: zal Diogenes ervoor hebben gekozen om een daad te stellen, voor veel 'straatbewoners' nu zal dat niet gelden. Zij zijn niet tegen de samenleving, maar er bang voor; ze kunnen niet meedoen.
Geheel mee eens om Diogenes als spiegel van de samenleving voor te stellen: burgers zijn goede mensen, maar hun werking is soms uiterst vermoeiend, tot schandalig.
Ik heb het niet zo op woorden als marginalen, randgroepen, paria's ... waar men (de vermeend normalen) vandaag de dag zo gretig mee schermt. Ik leid weliswaar een geregeld leven, maar word vanwege mijn introversie niettemin als marginaal gedoodverfd. Zijn kloosterlingen marginalen? Ik dacht het niet.
Ik zei het eerder al eens. Ik ben anders tegen dit onderwerp aan gaan kijken, en ondanks ik niet op zwervers neer keek, was mijn mening enigzins bekrompen lijkt het wel.
Die deken heb ik van me af geworpen..
Het is inderdaad benauwelijk te zien waarmee men soms z'n leven vult. Maar dakloosheid zoals we die in de grote steden kennen vind ik geen zinnig alternatief.
We zijn nu enkele duizned jaar verder maar ik geloof nooit dat er veel is veranderd, menige Diogenes is nog steeds op pad, zelfs in hogere kringen.
> Hartgrondig mee eens Maxentia.
> Freddy: in metaforische zin zal zeker menige Diogenes te vinden zijn, maar niet werkelijk onder de dak- en thuislozen.
Op weer een heel andere manier is Jozef van de Berg misschien een Diogenes.
Nee ik vind ook niet dat ze onze orde verstoren. Leven en laten leven .Ik heb meer moeite met die beelden van vandaag van die jongen die in Amerika zo'n ravage heeft gemaakt ! Vast heel erg ziek in z'n hoofd geweest .
Bij vol daglicht stak hij een lamp aan en liep rond met de woorden:" Ik zoek een mens".
Op zekere dag riep hij:" Heidaar, mensen!", en toen ze zich verzameld hadden, haalde hij uit met zijn stok en zei:" Ik riep om mensen, niet om ploerten".
Toen hem gevraagd werd wat het mooiste op aarde is, zei hij:" Vrijheid van spreken".
Hij werd naar Kreta overgebracht, en daar als slaaf verkocht. En toen de veilingmeester vroeg waarin hij bedreven was, antwoordde hij:" In het heersen over mensen". Daarop wees hij op een man uit Korinthe met een mooie purperen mantel, Xeniades, en zei:" Verkoop me aan die man, hij heeft behoefte aan een baas".
Ik zou Diogenes niet écht met een dakloze willen vergelijken, of het zou er één moeten zijn die met hetzelfde spetterend verstand als hij begiftigd was....
PS: blij dat je de zin mooi vond, Marius, en je mag hem zeker gebruiken als ie in je knappe oeuvre past...
Helemaal eens met Julia! Ik vond het ook verschrikkelijk, die jongen in Amerika. Het kan niet anders dan dat hij heel erg ziek was.
Weer prachtig geschreven Marius.
Een reactie posten