Pagina's

maandag, februari 19, 2007

De bekoring. De verwondering
[De aardgeest V]

Mijn vader? Daar had ik evenmin iets mee op. Hij kwam iedere avond beschonken thuis en maakte dan ruzie met mijn moeder. Aan tafel altijd gedonder en gekijf, waarbij ze niet nalieten elkaar om de oren te slaan. Ik kreeg geen hap door m’n keel. Een verstikkend nest. Geen liefde, maar lijden.
Pas veel later, toen ik uit Frankrijk terugkeerde, ontdekte ik in hem de ware ziel. Een en al goedheid. Het was mijn moeder die hem tiranniseerde, die nooit heeft verzaakt kritiek op hem te hebben. Zij was de gemeenheid. De kwelling.
Hij toonde zich altijd trots en blij als ik een nieuw boek had geschreven, alhoewel hij er slechts één van heeft gelezen: Mo­ney and how it gets this way, een brochure die ik zelf had uit­gegeven in Parijs. Hij dacht dat daarin alle waarheid over geld stond, maar het was een satire. Een klucht.
Sinds ik lezen kan, verslind ik boeken. Zonder boek tref je mij niet aan. Toen ik nog een jaar of zeven was, zat ik vaak bij mijn grootvader aan tafel te lezen. Dan kreeg hij de verwijten van mijn moeder.
Ik las toen kinderboeken natuurlijk. Erg slim was ik niet. Een genie in geen geval. Maar in de puberteit kreeg ik toch al wel oog voor de literatuur. De grote schrijvers. Ja, zelfs voor Bal­zac.
Momenteel lees ik weer boeken uit mijn eerste Parijse jaren, zoals La confession de la minuit en Le journal de Salavin van George Duhamel. Een tijd geleden las ik nog het boek van Edmondo de Amicis, een Italiaans auteur die haast niemand meer kent. Boeken die ik ook vroeger las. Boeken van Rider Haggard, Jack London en Dreiser. Nee, heimwee is het niet. Ik vermoed meer en meer er achter te willen komen wat mij in mijn jongensjaren nu wel en niet aansprak. Mijn bewondering voor sommigen destijds vergelijk ik met mijn mening van vandaag. Hoe wonderlijk als blijkt dat van de glans nog niets is verdwenen. Ware lof schijnt onveranderlijk. Het is bijzonder zoiets te ontdekken. Kalmerend.
Het was min of meer toevallig dat ik Salavin opnieuw ben gaan lezen. Op een dag was ik in de buurt van de Rue Mouf­fetard en de Place de Contrescarpe aan het wandelen en op­eens herinnerde ik me dat Salavin in de Rue Pot-de-fer woonde, daar meteen om de hoek. Op dat moment nam ik mij voor deze roman van Duhamel te herlezen. Een meesterwerk. Subliem in zijn eenvoud. Niet typisch Frans, eerder Russisch. De overeenstemming. De weerklank.
Salavin is in wezen een volkomen onbelangrijk mens. Een randfiguur. Een mislukkeling. Een Dostojewski-figuur. Het bijzondere is echter, dat hij dit slechts is in de ogen van de wereld, niet in die van de lezers. Integendeel, voor degene die over hem leest, is het een hoogst interessant en boeiend per­soon die zich aan hem in alle toonaarden openbaart. De onthulling. De nabijheid. Dat is wat mij bevalt.
Ik heb een zwak voor de armen, de nooddruftigen. De ver­latenen. De primitieven. Voor de schrandere kerel. Meer dan een pienter mannetje ben ik zelf ook niet. De gelijkheid. De identificatie. Waardering wellicht voor beroemde en alom erkende mensen, maar genegenheid? Neen.
Het zou onjuist zijn te beweren dat ik nog altijd twijfel aan mezelf als schrijver. Wat ik doe, daarin geloof ik. Op de keper beschouwd heb ik vrij snel hierin zekerheid gekregen, ik ge­loof zelfs ondanks mijn boeken. Een zekerheid omtrent wie ik ben. Mijn bewustzijn. Mijn geest. Mijn ideeën.
Ik ben blijven strijden tegen het intellectualisme. Dat is be­slissend geweest. De intelligentie op zich leidt tot niets. In­tellectuelen missen elke zekerheid. Het zijn mensen die twij­felen. Permanent. Werkelijk iets weten, neen. Terwijl een sim­pele ziel met een religieuze geest deze zekerheid in zichzelf hebben kan. Heerlijk is het zulke mensen te ontmoeten. De eenvoud.
De meesten kunnen het zich niet voorstellen, maar in de grond van mijn hart ben ik een religieus mens. Niettemin, er is geen religie die mij voor zich winnen kan. Ze zijn alle volslagen on­zin en bovendien niet ongevaarlijk. De misleiding.
In bepaalde dingen evenwel geloof ik gewoon. Ik geloof in het bestaan van een hogere orde, een almacht, noem hem God. Ik geloof in een leven tussen mij en deze God, in een band met de cosmos. Al weet je ’t nooit, maar het geheimzinnige van het leven zal door ons niet te doorgronden zijn. De aanvaar­ding. De overgave.
In die zin ben ik religieus.
Een bijbel heb ik niet nodig. De kerken, zelfs het Boeddhisme, zijn volgens mij niet meer dan een spotprent van het geloof.
“Es gibt keinen Zufall in Universum.” Alles volgt z’n natuur. Wetten. Regels. De bestemming. Kunnen leven is onbe­schrij­felijk betekenisvol. Wie dit niet beseft, is het ook niets waard. Zelfs er over spreken is dan zinloos.
Belangrijk is de band met het universum te onderkennen. Het verbond. De samenvoeging. Het is een wonder. Niet zomaar een werkelijkheid, maar een vol geheimen. Onpeilbaar. Neen, zo realistisch als de jeugd het leven nu opvat, kan ik niet. Voor mij is het ’t Goddelijke.
Onreikbaar heilig.
In de Steenbokskeerkring komt een passage voor waarin ik in het bos ben. Juist als ik me gewassen heb en de hut inga om mij aan te kleden, steekt er een storm op. Een ongenadig harde wind. Ik ga meteen weer naar buiten, trek mij niets aan van regen en bliksem en maak een soort heilige dans. Onver­ge­telijk. Niet als bespotting, maar als ontkenning van God. De uitdrukking van mijn verbond.
[Pag. uit Duhamel’s Vie et aventures de Salavin, Illustr. par Berthold Mahn.]

12 opmerkingen:

Anoniem zei

Merciekes, Marius. Omdat je de schrijver op een knappe manier belicht natuurlijk, maar ook omdat je zo mooi schrijft en het een plezier is je logjes te lezen. Maar bovenal omdat jij jij bent... Ik kom hier met heel veel plezier elke morgen terug, en je mag dat gerust weten: ik bewaar mijn reactie hier voor het allerlaatst, gewoon om mijn blogronde in schoonheid te eindigen...

Anoniem zei

Een fijner compliment kan ik me niet wensen. Dank je wel Gerda!

Anoniem zei

Bedankt voor je bezoekje, je wensen en voor de mooie cursiefjes hier op je blog, ik heb ook genoten van de vaak erg mooie illustraties bij je schrijfsels!
groet!
MJ

Anoniem zei

Woorden van Voltaire schieten me te binnen: ‘Il n’est point de hasard. Nous avons nommé ainsi l’effet que nous voyons d’une cause que nous ne voyons pas’.

Schiller is het jaren later volkomen met hem eens: ‘Es gibt keinen Zufall; und was uns blindes Ohngefähr nur dünkt, gerade das steigt aus den tiefsten Quellen.’

Anoniem zei

Ook ik lees hier graag en ben absoluut geen lezer, net als zoon.
Vroeger wel, maar nu helemaal niet meer.
Ik was gék op mijn vader, een echt vaderskindje.
Ik mis hem, ook mijn moeder.

Anoniem zei

Ik ben zeker voor mijzelf van een spiritueel zijn… dat heb ik zo ervaren. In essentie is het richtingloos, doelloos, bevrijdend, zonder regels, dogma’s, of wat dan ook wat mij kan binden. Ik ben een spiritueel hedonist, ontdaan van alle franje, beseffend dat materie en geest slechts tegenpolen zijn van ons denken. En wat ik denk dat ik ben, ben ik niet...

Anoniem zei

Intellectuelen... mooi stukje daarover..(wordt tijd dat ik weer naar de bieb ga)
Intellectuelen hebben mooie theoriëen,maar weten weinig uit de praktijk..

* knipt betreffende stukje eruit en plakt op de weblog van een beter weter gestudeerde theoreticus*
Zo... He,he, Ghe,ghe.

Anoniem zei

Ook ik lees hier ontzettend graag. (maar ben dan ook een lezer)en bewaar dit log ook vaak als laatste om er de tijd voor te nemen.

Anoniem zei

het erkennen van een hogere macht, spreekt mij wel aan. ik ben katholiek opgevoed maar weiger me te onderwerpen aan welke dogma dan ook. Als ik graag wil samen zijn met "mijn God" doe ik dat thuis of stap een willekeurige kerk in. Vanwege de sfeer de kaarsen en de heilige stilte. Maar dit kan ook een landschap zijn waar ik verstild van raak.
mooi om het op die manier verwoord te zien Marius! Ik voel het tot in mijn tenen.

Anoniem zei

dag marius,

ik ben ook geen lezer,
wel van stukjes maar geen lappen tekst... maar op een of andere manier blijf ik altijd geboeid hier lezen...

ik kom namen tegen die ik doorgaans niet zou lezen ..

complimenten

groetjes
klaproos

Gonda zei

Ik volg je Miller-cyclus met interesse. Tijd dat ik zelf wat van Miller ga lezen. Ik ben wel een lezer, maar tot mijn schande moet ik bekennen dat ik nog nooit wat van Miller gelezen heb. Jij laat zien wie de mens Miller is.

Anoniem zei

Ik zou graag op ieder wel willen reageren omdat het me zo'n plezier doet hoe u hier bent, maar eerlijk gezegd, het lukt me niet vanwege mijn nek - maar ik ga wel "overal naar toe", naar ieders weblog.